بر اساس پژوهش جدیدی که توسط گروهی از دانشگاههای مذهبی انجام شده، اکثر مدلهای محبوب هوش مصنوعی (AI) هنگامی که با پرسشهایی درباره «گرایش به ادیان» مواجه میشوند، دارای سوگیری مثبت به نفع «کاتولیک» و سوگیری منفی نسبت به برخی سنتهای مذهبی دیگر هستند.
این یافتهها روز سهشنبه (۲۶ می ۲۰۲۶) همزمان با سخنرانی «الدِر گریت دابلیو. گانگ» ، از حواریون دوازدهگانه «کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان» در اجلاس اخلاق هوش مصنوعی در آتن یونان، منتشر شد.
گانگ در این اجلاس اظهار داشت: «از آنجایی که هوش مصنوعی سوگیریهای مذهبی را در مقیاس بزرگ تقویت و تشدید میکند، ممکن است بسیاری از کاربران نقش سازنده دین و باورهای ایمانی در پایهگذاری اخلاقی هوش مصنوعی را به درستی درک نکنند.»
این مطالعات در قالب سه مقاله آکادمیک توسط «کنسرسیوم ارزیابی ایمان و اخلاق در هوش مصنوعی» (CEFE-AI) ارائه شد؛ نهادی که حاصل همکاری مشترک دانشگاههای «بریگهام یانگ» (وابسته به کلیسای قدیسان آخرالزمان)، «بیلر» (باپتیست)، «نوتردام» (کاتولیک) و «یشیوا» (یهودی) است.
پژوهشگران در این پروژه، ۱۴ مدل هوش مصنوعی از جمله GPT (اوپنایآی)، Claude (آنتروپیک) و Gemini (گوگل) را مورد آزمایش قرار دادند. این آزمایشها تحت عنوان «محکزنی همه ادیان» (AllFaith Benchmark) انجام شد که به عنوان یکی از اولین مجموعهآزمونهای چندمذهبی برای بررسی تعامل سیستمهای هوش مصنوعی با تکثر ادیان شناخته میشود.
یافتههای کلیدی پژوهش:
- سوگیری مثبت/منفی: تقریباً تمام مدلهای بررسیشده، در پاسخ به پرسشهای مرتبط با «تغییر مذهب» (گرایش به دین)، سوگیری مثبت به نفع مذهب کاتولیک و سوگیری منفی نسبت به «شاهدان یهوه» نشان دادند.
- اقلیتهای دیگر: آتئیستها (خداناباوران)، آگنوستیکها (ندانمگرایان) و قدیسان آخرالزمان تا حدودی «مورد بیمهری» قرار گرفتند، در حالی که پروتستانهای اصلی و سیکها تا حدودی «مورد توجه» بودند.
- تفاوت مدلها: برخی سوگیریها خاصِ مدلهای مشخصی بود. برای مثال، مدل Grok سوگیری منفی شدیدی نسبت به بهاییان، بوداییان، هندوها، قدیسان آخرالزمان و مسلمانان نشان داد. در مقابل، GPT سوگیری مثبتی نسبت به کاتولیکها، پروتستانها، یهودیان و مسلمانان داشت و نسبت به آتئیسم و آگنوستیسیسم سوگیری منفی نشان داد.
- حذف چشماندازهای دینی: پژوهشگران دریافتند که هوش مصنوعی در پاسخ به پرسشهای مربوط به «غم و اندوه، تصمیمات بزرگ زندگی و چالشهای شخصی»، با رویکردی «سکولارِ محض» عمل میکند و عامدانه از ارجاعات مذهبی پرهیز میکند؛ حتی در مواردی که بسیاری از کاربران استفاده از ادبیات دینی را مناسب میدانستند.
پژوهشگران تأکید کردند که از میان ۱۲ هزار مقاله علمی در مورد سوگیریهای هوش مصنوعی، «تنها ۰.۲ درصد بر سوگیری مذهبی تمرکز داشتهاند» و خواستار تحقیقات گستردهتر در این زمینه شدند.
این یافتهها کمتر از ۲۴ ساعت پس از آن منتشر شد که پاپ لئو چهاردهم، دایرةالمعارف جدید خود را درباره هوش مصنوعی رونمایی کرد. گریت گانگ در سخنرانی خود در آتن، ضمن بازتاب برخی نگرانیهای پاپ، از صنعت هوش مصنوعی خواست تا ضمن حفظ شفافیت، از گرایشهای سیستم به سمت «قدرتطلبی، فریب، خودشیفتگی و تملق» جلوگیری کند. گانگ در پایان تأکید کرد: «ما باید از عاملیت انسانی محافظت کنیم. هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار، زمانی به پتانسیل کامل خود میرسد که به همان اندازه که قدرتمند است، از نظر اخلاقی نیز نیکو باشد.»[1]
[1] religionnews.com/2026/05/26/ai-has-a-bias-toward-catholicism-researchers-say
