کتاب «Islamic Belief System» یک اثر پژوهشی و آموزشی در حوزه کلام و اعتقادات اسلامی است که با هدف تبیین منسجم اصول بنیادین دین اسلام نوشته شده است. این کتاب که زیر نظر دکتر محمدعلی شمالی منتشر شده، میکوشد تا اعتقادات اسلامی را نه به صورت پراکنده، بلکه در قالب یک «نظام» پیوسته، هدفمند و هماهنگ طرح کند و نقش آنها را در شکلدهی به جهانبینی و سبک زندگی دینی آشکار سازد. رویکرد کتاب ترکیبی از استدلالهای عقلی و نقلی است و تلاش دارد ضمن پاسخگویی به پرسشهای بنیادین انسان، کارکرد باورهای دینی را در سعادت فردی و اجتماعی او در دنیا و آخرت تبیین کند. اثر حاضر با ساختاری منظم و زبانی روان، برای طیف وسیعی از خوانندگان علاقهمند به مبانی فکری اسلام طراحی شده است.
اثر حاضر با پیشگفتار، مقدمه و راهنمای استفاده آغاز میشود و در ادامه، شش بخش اصلی آن، خواننده را گامبهگام از مباحث خداشناسی به سوی سعادتشناسی رهنمون میسازد.
بخش نخست با عنوان «جهان زیبای ما»، درآمدی بر خداشناسی از طریق تأمل در طبیعت است. این بخش با نگاهی به شگفتیهای جهان هستی، خواننده را برای ورود به مباحث اصلی آماده میکند. در ادامه، براهین اثبات وجود خدا به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرند. در این بخش، براهین کلاسیک نظم، فطرت و امکان و وجوب توضیح داده شده و دیدگاه برخی متفکران در این زمینهها ارائه میگردد.
پس از اثبات وجود خدا، کتاب به سراغ صفات ثبوتیه و سلبیه الهی میرود. در این بخش، راههای شناخت صفات خدا، صفات جمال و جلال، و مهمترین صفات خداوند از جمله ازلیت و ابدیت، علم، قدرت و حکمت الهی تبیین میشود. در ادامه، به رابطه حکمت الهی با مسأله شرور پرداخته شده و فلسفه وجود شرور در جهان تحلیل میگردد. فصل «ارتباط بین خدا و مخلوقات» نیز به مباحث ربوبیت خدا، توحید در عبادت و مفهوم شرک اختصاص یافته است.
بخش مهم دیگری از کتاب به جسم و روح و نظریه تکامل میپردازد. در این قسمت، ابتدا شواهد علمی و دلایل عقلی برای اثبات وجود روح برسی میشود. سپس نظریه داروین و مسأله تکامل، با اشاره به دیدگاه دانشمندان زیستشناس و ادیان ابراهیمی در این باره، نقد و بررسی میگردد. بخش «ویژگیهای انسان» نیز به چیستی انسان، مالکیت او بر خویش، ارزش و کرامت انسانی، آزادی، امنیت، برابری و نگاه ادیان به گرایشهای انسانی میپردازد. در ادامه، مباحث عدل الهی، تفاوت و تبعیض نژادی و جنسی و نگاه اسلام به ارزش و حقوق زن تشریح شده است.
بخش وسیعی از کتاب به بحث هدایت و نبوت اختصاص دارد. ابتدا مراتب هدایت عام و خاص و ابزارهای آن (فطرت، عقل و وحی) تبیین میشود. سپس ویژگیهای پیامبران از جمله تعداد، عصمت، اراده آهنین، علم لدنی و… مورد بررسی قرار میگیرد. در ادامه، شخصیت و ویژگیهای پیامبر اکرم (ص) شامل اخلاق، امانتداری، عبادت، سادهزیستی، مبارزه با ظلم و رسالت ایشان تشریح میشود. بحث اعجاز قرآن با اشاره به ابعاد مختلف آن (اعجاز لفظی، محتوایی، علمی) و نیز مسأله ختم نبوت و دیدگاه شیعه و اهل سنت درباره جانشینی پیامبر (ص) از دیگر مباحث کلیدی این بخش هستند.
بخش پایانی کتاب به معاد و سرای جاودان و سپس سعادت فردی و اجتماعی میپردازد. ابتدا دلایل اثبات معاد از جمله براهین حکمت و عدالت و چیستی مرگ و عالم برزخ تبیین میشود. سپس ویژگیهای قیامت، بهشت و دوزخ، و مسأله شفاعت مورد بحث قرار میگیرد. در نهایت، مفهوم سعادت فردی با تأکید بر خودشناسی، تقرب به خدا، آرامش و معرفت و سعادت اجتماعی با ترسیم ویژگیهای جامعه مطلوب اسلامی از جمله هویت، اقتصاد و امنیت در آن به عنوان ثمره و هدف نهایی نظام اعتقادی اسلام ترسیم میشود.
کتاب «Islamic Belief System»، فراتر از صرفاً آموزش اصول اعتقادی، نشان دادن نقش حیاتی این باورها در ساماندهی به زندگی فردی و اجتماعی است. رسالت اصلی اثر، ارائه چارچوبی منسجم از نظام اعتقادی اسلام است که بتواند هم پاسخگوی پرسشهای بنیادین انسان درباره هستی و آفرینش باشد و هم مبنایی برای شکلگیری اخلاق و عمل صالح در یک دستگاه فکری هماهنگ قرار گیرد.علاقهمندان برای آشنایی بیشتر با این اثر میتوانند نسخه الکترونیکی آن را از طریق نشانی https://shomali.net/flipbook/islamic-belief-system-farsi/ مشاهده کنند.
این کتاب در شش زبان دیگر از جمله انگلیسی، عربی، ایتالیایی، اردو، اسپانیایی و تایلندی نیز تالیف شده است.
