حضور «زهران ممدانی»، شهردار نیویورک، در نماز عید قربان در روز چهارشنبه در پارک ماکومبس دام در محله برانکس، موج گستردهای از حملات را از سوی محافل راستگرا و محافظهکار برانگیخت. این واکنشها پس از آن رخ داد که وی در این مراسم در کنار «الکساندریا اوکاسیو کورتز»، نماینده دموکرات که در این مراسم حجاب بر سر داشت، ظاهر شد.
این رویداد به سرعت به یک بحث سیاسی گسترده در محافل آمریکایی تبدیل شد و از جنبه یک عید دینی فراتر رفت و به حضور هویت اسلامی در فضای عمومی، مرزهای ابراز همبستگی با جوامع مسلمان و نحوه برخورد جریانهای راستگرا با نمادهای مذهبی اقلیتها تبدیل گردید
جنجال بر نماز در نیویورک
ممدانی که اولین شهردار مسلمان نیویورک محسوب میشود صبح چهارشنبه در کنار اعضای جامعه مسلمانان محله برانکس در نماز عید قربان شرکت کرد؛ جایی که نماز در زمین فوتبال پارک ماکومبس دام، در نزدیکی استادیوم یانکی برگزار شد.
شهردار در حالی دیده شد که یک «کورتا» (لباس سنتی) با طراحی مشابه پیراهن باشگاه آرسنال انگلیس بر تن داشت که نشاندهنده علاقه شناختهشده او به این تیم لندنی است و به این مناسبت مذهبی، حال و هوایی غیرمتعارف بخشید. این لباس که ترکیبی از پوشش سنتی و هویت ورزشی بود، در شبکههای اجتماعی توجهات زیادی را به خود جلب کرد، پیش از آنکه به سرعت به دستاویزی برای بحث و حمله توسط مفسران و سیاستمداران وابسته به جریان راستگرا تبدیل شود.
ونسا گیبسون، رئیس محله برانکس، گفت که دفتر وی با همکاری ائمه جماعات، رهبران مساجد، اداره پارکها و پلیس نیویورک در هماهنگی این رویداد مشارکت داشته است. وی با اشاره به اینکه بسیاری از مساجد محلی ظرفیت پذیرش جمعیت فزاینده در طول نماز عید را ندارند، تعداد حاضران را حدود دو هزار خانواده برآورد کرد. گیبسون افزود که برگزاری نماز در یک فضای عمومی مانند پارک ماکومبس دام، با هدف فراهم کردن محیطی باز و امن برای جامعه مسلمانان صورت گرفته است؛ بهویژه با توجه به تراکم جمعیتی این محله و استقبال روزافزون از اقامه نماز عید به صورت جماعت.
ممدانی تصاویری از حضور خود در نماز عید را در حسابهای کاربریاش در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. او در پیام تبریکی به مناسبت عید قربان نوشت که فداکاری فرصتی برای تعلق به چیزی بزرگتر از فرد است و تاکید کرد: «همبستگی ما، نقطه قوت ما محسوب میشود.»
تصاویر و ویدیوهای منتشر شده از حضور وی، میلیونها بازدید در شبکههای اجتماعی به همراه داشت و با واکنشهای گستردهای روبهرو شد؛ در میان حامیانی که حضور او را پیام گشایش و همبستگی دانستند و دیگرانی که آن را اقدامی با ابعاد سیاسی و نمادینِ قابلتوجه ارزیابی کردند.
حمله راستگرایان به شهردار مسلمان
پیام ممدانی که او آن را به عنوان فراخوانی برای همبستگی اجتماعی ارائه کرد، بدون ایجاد موجی از دوقطبی شدن سیاسی در فضای آمریکا باقی نماند؛ به طوری که تعدادی از مفسران و سیاستمداران وابسته به جریان راستگرا حمله شدیدی را علیه او به راه انداختند و گفتند که حضور وی در یک نماز عمومی با این شکل، نشاندهنده افزایش حضور نمادهای اسلامی در فضای سیاسی شهر نیویورک است.
رندی فاین، نماینده جمهوریخواه، ویدیویی از این مراسم منتشر کرد و در آن با عباراتی تند به ممدانی و نیویورک حمله کرد. وی با ادعای اینکه شهر به دست آنچه «اسلام تسلطگرا» خواند «سقوط کرده» است، در اظهاراتی تحریکآمیز هشدار داد که اگر آمریکاییها به این تحول توجه نکنند، «آمریکای بعدی در راه خواهد بود.
این گفتمان نشان میدهد که حملات مذکور بیش از آنکه به سیاستها یا برنامههای محلی ممدانی بپردازد، بر هویت مذهبی او استوار بوده است؛ و در راستای معرفی حضور وی در سمت شهرداری به عنوان یک تهدید فرهنگی و سیاسی. تلاش می کند.
در مقابل، «ریچی تورس»، نماینده دموکرات، از حضور ممدانی دفاع کرد و با تاکید بر اینکه نماز خواندن کار شرمآوری نیست و آزادی اعمال مذهبی یک ارزش اصیل آمریکایی است، خاطرنشان کرد که آزادیِ تضمین شده در متمم اول قانون اساسی آمریکا، یا حقی برای همه آمریکاییهاست یا برای هیچکس نیست.
فعالان نیز معتقدند که تلاشها برای بهرهبرداری از این صحنه در یک چارچوب سیاسی یا ایدئولوژیکِ محدود، جوهره ارزشهای آمریکایی مبنی بر کثرتگرایی و احترام به ادیان را نادیده میگیرد. آنها اشاره کردند که هدف قرار دادن شرکتکنندگان در مراسم علنی مذهبی، به جای تقویت همزیستی، راه را برای شکاف بیشتر در جامعه آمریکا باز میکند.
حجاب؛ شعلهورکننده بزرگترین موج حملات
حضور «الکساندریا اوکاسیو کورتز»، نماینده دموکرات، با حجاب در مراسم نماز عید قربان، بحثبرانگیزترین موضوع در شبکههای اجتماعی بود؛ جایی که مفسران راستگرا او را به «چاپلوسی سیاسی و نمایش هویت در برابر جامعه مسلمانان» متهم کردند، در حالی که برخی دیگر همسویی این اقدام را با گفتمان همیشگی او در مورد حقوق زنان و فمینیسم زیر سؤال بردند.
حسابهای کاربری محافظهکار این کشور و حامی اسرائیل بر معرفی حجاب به عنوان نماد «سرکوب زنان» در برخی جوامع تمرکز کردند و الکساندریا کورتز را متهم ساختند که هنگام پوشیدن حجاب در یک مراسم عمومی در کنار یک شهردار مسلمان ترقیخواه، این پیشزمینه را نادیده گرفته است. در مقابل، برخی مفسران حضور او با حجاب را یک «نمایش سیاسی» برای دوربینها توصیف کردند، در حالی که دیگران آن را در چارچوب احترام فرهنگی و مذهبی به یک مناسبت اسلامی دانستند که در آن یک مقام منتخب با اعضای حوزه انتخابیه و جامعه محلی خود همراهی میکند.
با بالا گرفتن این بحثها، به نظر میرسید که حمله به الکساندریا کورتز به جایگاه او در جریان چپ دموکراتیک نیز مرتبط است، زیرا وی یکی از برجستهترین صداهای ترقیخواه در ایالات متحده به شمار میرود. همین امر باعث شد تصویر باحجاب او به سوژه جدیدی در درگیری سیاسی با جریان محافظهکار بر سر «سیاستهای هویتی» تبدیل شود.
میان آزادی مذهب و سیاستهای هویتی
به گفته وبلاگنویسان و مفسران، این اتفاق نشاندهنده نوعی تضاد در گفتمان آمریکایی نسبت به آزادی مذهبی است؛ چرا که اعمال مرتبط با مسلمانان، علیرغم اینکه بخشی از حق انجام شعائر مذهبی است، اغلب هنگام ظهور در عرصه عمومی به موضوع بحث و تردید تبدیل میشود.
در همین راستا، منتقدان بر این باورند که حضور یک مقام مسلمان در نماز عید، از سوی برخی طرفها به عنوان یک مسئله سیاسی در نظر گرفته شد که فراتر از یک عمل طبیعی مذهبی برای یک مقام منتخب است. از سوی دیگر، این حمله به اظهاراتی با ماهیت اسلامستیزانه کشیده شد؛ جایی که «سانا ابراهیمی لیدین»، وبلاگنویس ضد اسلام، نوشت آنچه بسیاری در غرب درک نمیکنند این است که «اسلام از سیاست جدا نیست» و ادعا کرد که این دین «برای حکومت بر تمام جنبههای زندگی بشر طراحی شده است».
پوشیدن حجاب توسط الکساندریا کورتز در طول این رویداد نیز جبهه دیگری از بحث و جدل را گشود؛ میان کسانی که آن را نماد احترام به یک مناسبت مذهبی و جامعه محلی میدانستند و کسانی که آن را در تضاد با گفتمان فمینیستی او میپنداشتند. اما به گفته ناظران، شدت و لحن این حمله نشان میدهد که این مسئله از خود نمادها فراتر رفته و هدف قرار دادن گستردهتر ائتلافهای ترقیخواه با اقلیتهای مذهبی و قومی را نشانه گرفته است.
این جنجال بازتابدهنده شکاف وسیعتری در چشمانداز سیاسی آمریکا در مورد مسائل هویت، مذهب و نمایندگی سیاسی است؛ جایی که صعود چهرههایی از اقلیتها به جایگاههای قدرت، از سوی حامیانشان به عنوان نماد گسترش کثرتگرایی دیده میشود، در حالی که نزد مخالفانشان به دستاویزی برای قطبیسازی سیاسی و فرهنگی تبدیل میگردد.[1]
[1] aja.ws/v6fbe5
