در پی دیدار ترامپ و اردوغان در کاخ سفید، بحث بازگشایی مدرسه دینی ارتدوکس «هیبلیآدا» که بیش از پنجاه سال است در ترکیه بسته شده، بار دیگر به شدت داغ شده است.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در این دیدار شخصاً از رجب طیب اردوغان خواست تا این مدرسه را به عنوان نمادی از حسن نیت و گامی در مسیر ارتقای آزادیهای دینی بازگشایی کند.
اردوغان نیز اعلام کرد که ترکیه آماده است «هر کاری از دستش برمیآید» انجام دهد و افزود که پس از بازگشت، موضوع را با پاتریارک بارتولومئو مورد بحث قرار خواهد داد، ضمن آنکه شخصاً با بازگشایی این مدرسه موافقت کرده است.
مدرسه هیبلیآدا، تحت نظارت کلیسای ارتدوکس استانبول (پاتریارکخانه فنر) فعالیت میکرد و تنها مرکز آموزش عالی برای تربیت کشیشان ارتدوکس در ترکیه بود. این مدرسه از سال 1844 فعالیت خود را آغاز کرد و تا سال 1971 باز بود. در این سال قانون جدید نهادهای خصوصی را محدود کرد و موجب تعطیلی آن شد.
مانع اصلی بازگشایی، اصل «مقابله به مثل» (mütekabiliyet) است که ترکیه دنبال میکند. آنکارا بازگشایی این مدرسه را مشروط به بهبود وضعیت و حقوق اقلیت ترک در منطقه تراکیه غربی یونان، از جمله حق انتخاب مفتیهایشان، دانسته است.
این موضوع در داخل ترکیه نیز بسیار حساس است. در حالی که بخشی از اپوزیسیون، از جمله حزب جمهوریخواه خلق (CHP)، از بازگشایی حمایت میکنند، شرکای ملیگرای دولت، مانند حزب حرکت ملی (MHP)، به شدت با آن مخالفت دارند و آن را تهدیدی برای حاکمیت ملی میدانند.
کارشناسان معتقدند که بازگشایی مدرسه هیبلیآدا نه تنها اقدامی نمادین برای احترام به حقوق اقلیتهای مذهبی است، بلکه میتواند به بهبود روابط ترکیه با کلیسای ارتدوکس کمک کند.[1]
[1] turkiyetoday.com/lifestyle/debate-over-heybeliada-seminary-reopening-gains-momentum-after-white-house-talks-3207599
