بار دیگر، بحرینیها ثابت کردند که اهل ولایت و ثبات هستند. در شب شهادت امام جواد (علیه السلام)، بسیاری از کینهتوزان انتظار داشتند که پیروان اهل بیت (علیهم السلام)، پس از جنایتهای طایفه ای که اخیراً انجام دادهاند، بهویژه علیه علمای بزرگ و برجسته شیعه در سطح بحرین، در برابر تهدید و هشداری که وزارت کشور بحرین صادر کرده بود، تسلیم شوند.
صحنه خیابانهای بحرین در شب شهادت مؤثر بود و پیامی روشن داشت که بحثی درباره هویت اسلامی، عقاید، عزاداریها و شعائر و نیز اندوه ما بر امامانمان (علیهم السلام) در هر مناسبتی وجود ندارد. این مواکب و عزاداری ها، نمونهای از اخلاص و وفاداری به خط اهل بیت (علیهم السلام) هستند، هر چند با هر چالشی مواجه شوند.
حضور مردم در روستاها و شهرکها پاسخ کاملاً متفاوتی به آنچه مقامات میخواستند ارائه کرد. مردم به میدانها آمدند، خیابانها با موکب ها شلوغ شد، پرچمهای سیاه بار دیگر به اهتزاز درآمدند؛ این تصویر تأکید میکند که حافظه مردمی و دینی در بحرین به هیچ وجه با دستورات امنیتی مدیریت نمیشود و به سادگی زیر منطق ترس قرار نمیگیرد.
در روزهای اخیر، دولت تلاش کرده تا معادلهای جدید تحمیل کند؛ “یا عزاداری تحت کنترل کامل، یا هیچ عزاداری در فضای عمومی و خارج از حسینیهها نباشد”. اما آنچه در واقع اتفاق افتاد، دامنه این محدودیت ها و کنترل ها را نشان داد. در منطقه های مختلف بحرین، موکب ها و دسته های عزاداری بیرون آمدند و در خیابانها با حضور چشمگیر، بهویژه با حضور جوانان، حرکت کردند، گویی که یک رفراندوم خاموش مردمی برای حق مردم در مراسم دینی خود و ابراز هویت جمعیشان است.
دولتی که میخواست در نخستین آزمون خود پس از بازداشت علمای دینی، مراسم عزاداری را به یک پرونده امنیتی صرف تبدیل کند، با این واقعیت مواجه شد که حضور مردمی از زبان ترس و تهدید بیشتر است. از آغاز تشدید اوضاع، فضاهایی از تهدید، احضارها و نظارت شدید حاکم بود و همزمان با آن بیانیهای رسمی منتشر شد که سعی داشت موکب های مردمی را با عنوان های “اخلال در نظم” مرتبط کند؛ اما بحرینیها با این مسئله، به عنوان یک مسئلهی وجودی و دینی برخورد کردند، نه صرفاً یک رویداد فصلی که با فرمان اداری، قابل لغو باشد.
این موکب ها اخیر صرفاً تجمعات دینی سنتی نبودند، بلکه در محتوای خود پیامی روشن داشتند مبنی بر اینکه با وجود همه تلاشها برای ترساندن و تولید یک مدل شیعی وفادار به قدرت، جامعه همچنان زنده است. تصاویر و ویدیوهای منتشر شده، تعداد زیادی از عزاداران را نشان میدهد که با اعتماد در خیابانها راه میروند و به فضای تهدید بیاعتنا هستند. این حضور فراگیر بار دیگر این حقیقت را به ذهن آورد که هیئتهای حسینی در بحرین صرفاً یک مراسم موقتی نیستند، بلکه بخش عمیق و ریشهدار آگاهی مردمی و فرهنگ محلی محسوب میشوند.
اما یک تناقض روشن در صحنه بحرین امروز وجود دارد. دولت همواره از گفتگوی تمدن و انفتاح سخن میگوید، اما در میدان با تجمعات دینی مردمی با رویکرد امنیتی صرف برخورد میکند. در حالی که وزارت کشور سعی دارد خود را به عنوان نهادی معرفی کند که مراسم را مدیریت میکند و نظم را حفظ میکند، بسیاری از بحرینیها احساس میکنند که واقعاً هدف، زیر نظر گرفتن کامل فضای دینی مردمی از منظر سیاسی است.
