در چنین شرایطی، انتخاب جانشین نمیتوانست اتفاقی باشد. پروفسور صافی آرپاگوش، با تمام ویژگیهایش، راهکاری سنجیده برای میراث ارباش بود. انتصاب این شخصیت دانشگاهی باسابقه، از دانشکده الهیات دانشگاه مرمره و مولاناپژوه با تخصص در عرفان و تصوف، هم نماد یک چرخش پارادایمی از اسلام عقیدتی و سیاسی به سوی اسلام معنوی، فرهنگی و ریشهدار در سنت آناتولی و هم حرکتی هوشمندانه برای ترمیم چهره آسیبدیده دیانت و نمایش تصویری متساهل از آن در دوره جدید بود. مهمتر از آن، او پیش از این در نوامبر ۲۰۲۳ با برگزاری مراسم مولودی برای آتاتورک در مقام مفتی استانبول، از یک آزمون وفاداری نانوشته با موفقیت عبور کرده و به دولت اطمینان داده بود که میتواند شکاف ایجاد شده با ملیگرایان را ترمیم کند.
اقدامات اولیه آرپاگوش نیز نشان داد که تغییر، عمیقتر از یک جابجایی ساده است. پاکسازی گسترده اداری با برکناری ۴ معاون و ۹ مدیرکل دوران ارباش، یک «ارباشزدایی» تمامعیار بود. به موازات آن، حرکات نمادین او برای پرهیز از تجمل، مانند کنار گذاشتن خودروهای لوکس و انتخاب خودروی داخلی TOGG، کاهش تعداد محافظان و احیای سنت عثمانی جبه ی بدون دکمه برای روحانیون(نماد استقلال از سیاستمداران)، پیامهای روشنی برای بازسازی تصویر آسیبدیده دیانت بود.
واکنشها به این انتخاب، نشان از موفقیت این مهندسی سیاسی داشت. در ائتلاف حاکم، حس رضایت آشکار بود. چهرههایی مانند شامل طیار، نماینده سابق AKP، پایان دوره ارباش را مثبت توصیف کردند. برای MHP، این تغییر، یک تضاد داخلی را حل کرد، تا جایی که مشاور رسانهای رهبر حزب پیشتر صراحتاً خواستار استعفای ارباش شده بود و دیدار تبریکآمیز و فوری ایلیاس توپ ساکال، معاون رهبر MHP، با رئیس جدید، مُهری بر این آشتی بود. در مقابل، اپوزیسیون سکولار CHP هرچند از رفتن ارباش خشنود بود اما با تردید محتاطانه به ماجرا نگریست؛ از نگاه آنان، تا زمانی که دیانت استقلال واقعی از دولت نداشته باشد، تغییر رئیس، تفاوتی در ماهیت سیاسی آن ایجاد نخواهد کرد.
با این همه، مأموریت آرپاگوش تازه آغاز شده است. چالش اصلی او، بازگرداندن اعتماد عمومی به نهادی است که تا مغز استخوان با ساختار قدرت سیاسی درآمیخته و تصویرش به شدت آسیب دیده است. او باید بتواند در میان انتظارات متضاد دولت، اپوزیسیون، متحدان ملیگرا و جوامع مختلف مذهبی، تعادل برقرار کند. این انتصاب، اگرچه آغازی برای فصلی متفاوت است، اما آزمون بزرگ و دیرینه دیانت، یعنی تعیین نقش واقعی این نهاد در کشاکش سیاست و معنویت در ترکیه مدرن، همچنان پابرجاست و پاسخ به آن، سرنوشت این نهاد کلیدی را در سالهای آینده رقم خواهد زد.[1]
[1] syaaq.com/35228
