در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۲۶، رسانههای بینالمللی گزارش دادند که موشه هلیل هیرش، از برجستهترین رهبران جریان حریدی لیتوانیایی، طی سخنرانی در کنفرانس اتحاد طلاب معاهد دینی در اورشلیم، اظهارات جنجالی درباره بحران خدمت سربازی اجباری مطرح کرده است. هیرش در این سخنرانی اعلام کرد: «ما در جنگ واقعی هستیم. من درباره جنگ با ایران سخن نمیگویم، بلکه درباره جنگ با کسانی که در داخل اسرائیل با ما میجنگند». او تأکید کرد که تلاش برای گسترش خدمت سربازی در میان طلاب مدارس دینی تهدیدی مستقیم برای «جهان تورات» است و هدف واقعی مخالفان، تغییر سبک زندگی جامعه حریدی و تضعیف نهادهای دینی آنهاست. این بیانات بازتابدهنده بحران عمیق و چندلایهای است که جامعه اسرائیل با آن روبروست و نشاندهنده استراتژی رهبران حریدی برای محافظت از منافع مذهبی و اجتماعی خود است.
حریدیهای لیتوانیایی، با رهبری موشه هلیل هیرش و حاخام دوف لاندو، یکی از مهمترین جریانهای مذهبی در اسرائیل هستند که سابقهای طولانی در دخالت در مسائل سیاسی و اجتماعی کشور دارند. این گروه نه تنها نفوذ مذهبی دارد، بلکه توانسته از طریق حزب یهودوت هتوراه و دیگر احزاب حریدی، مواضع خود را در قانونگذاری و سیاستهای داخلی تحکیم کند. آنها در طول سالها با مسائل حساس مانند آموزش دینی، معافیتهای خدمت سربازی و حتی تصمیمات امنیتی دولت، مستقیم یا غیرمستقیم دخالت داشتهاند.
هلیل هیرش در سالهای اخیر در مدیریت بحران معافیت از خدمت سربازی نقش کلیدی داشته است. وی از مخالفان سرسخت هرگونه تعیین سهمیه اجباری برای جذب حریدیها در ارتش است و بارها هشدار داده که خدمت اجباری میتواند ساختار اجتماعی و مذهبی جامعه حریدی را متحول کند. این سابقه، اهمیت اظهارات اخیر او را بیش از پیش نشان میدهد و نفوذ او را در سیاست داخلی اسرائیل برجسته میکند.
گفتگو جنجالی نتانیاهو و هریش
در یک فایل صوتی منتشر شده، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با خطاب هلیل هریش اعتراف کرده بود که برای پیشبرد قانون معافیت حریدیها، وزیر دفاع پیشین “یوآف گالانت” و رئیس ستاد پیشین “هرتزی هالوی ” را برکنار کرده است، زیرا آنها با تبعیض برای ادغام حریدیها در ارتش مخالفت میکردند. نتانیاهو در این گفتگو گفت: «وقتی وزیر دفاع و رئیس ستاد با تو مخالف باشند، نمیتوانی پیش بروی. حالا میتوانیم با اعتماد پیش برویم.» این اقدام نخستوزیر نه تنها باعث ایجاد بحران اعتماد در ارتش شد، بلکه شکاف میان جناحهای سیاسی و نهادهای نظامی را افزایش داد.
همچنین، سران ارتش و کارشناسان نظامی بارها تأکید کردهاند که گسترش معافیتها و ایجاد مسیرهای ویژه برای حریدیها میتواند به کاهش آمادگی نظامی و ضعف در نیروهای انسانی ارتش منجر شود. این مسئله، بهویژه در زمانی که اسرائیل خود را در دامن تهدیدات امنیتی منطقهای وارد کرده است، حساسیت بالایی دارد و هرگونه کوتاهی در ادغام حریدیها به معنای تضعیف قابلیت دفاعی این رژیم است.
نیت واقعی حریدیها
رسانههای اسرائیلی فایلهای صوتی محرمانهای دیگری را نیز چند ماه پیش منتشر کردند که مربوط به این دو رهبر برجسته جریان حریدی لیتوانیایی، یعنی موشه هلیل هیرش و دوف لاندو، بود. این فایلها حاوی اظهاراتی درباره قانون جدید تجنید حریدیها بود که دولت بنیامین نتانیاهو آن را به عنوان «گامی تاریخی» برای ادغام یهودیان حریدی در ارتش معرفی کرده بود.
در این فایلها، دوف لاندو قانون پیشنهادی را «راهحل موقت» توصیف کرد و گفت که طلاب مدارس دینی در عمل راهی ارتش نخواهند شد. هیرش نیز تأکید کرد که چارچوبهایی مانند «نحال حریدی» تنها برای افرادی طراحی شده که از مسیر سنتی جامعه حریدی فاصله گرفتهاند و با هرگونه هدفگذاری برای تجنید طلاب دینی مخالف است. او همچنین پیشبینی کرد که قانون پیشنهادی در نهایت دوام نخواهد آورد، اما تا آن زمان جامعه حریدی چند سال دیگر از فشارهای تجنید مصون خواهد ماند.
اکنون نیز حریدیها دست به تظاهرات گسترده زدند، از جمله مسدود کردن مسیر شماره ۱ بین اورشلیم و تلآویو در اعتراض به بازداشت یکی از افراد مستثنی از خدمت. پلیس اسرائیل مجبور شد با استفاده از بمبهای صوتی تظاهرات را پراکنده کند. اصطلاحاتی مانند «جنگ» و «جنگ دینی» که توسط هیرش و برخی رهبران حریدی استفاده شد، نشاندهنده شدت مخالفت جامعه حریدی با اجرای قانون جدید و افزایش دوقطبی اجتماعی است. تحلیلگران معتقدند که این بحران، نه تنها یک اختلاف مذهبی، بلکه تهدیدی جدی برای ثبات ائتلاف لیکود-حریدیها به شمار میرود.
تأثیر سیاسی و آینده ائتلاف لیکود-حریدیها
بخش بزرگی از احزاب حریدی آمادهاند در صورت عدم رعایت وعدهها، ائتلاف حاکم را ترک کنند و به فروپاشی دولت و انتخابات زودهنگام منجر شوند. بر اساس نظرسنجیها، در انتخابات زودهنگام، حزب لیکود و نتانیاهو ممکن است نتوانند اکثریت لازم برای تشکیل دولت را کسب کنند، که نشاندهنده قدرت واقعی نفوذ حریدیها در سیاست اسرائیل است.
نقش حریدیهای لیتوانیایی در این بحران نشاندهنده یک شبکه پیچیده از روابط سیاسی، مذهبی و نظامی است. آنها با حزب لیکود و نتانیاهو تعامل دارند، اما همزمان فشار زیادی بر ارتش وارد میکنند تا مسیرهای معافیت حفظ شود. حذف گالانت و هالیوی نمونهای روشن از تأثیر مستقیم فشار حریدیها بر تصمیمات امنیتی و سیاسی است. از سوی دیگر، رهبران ارتش و کارشناسان نظامی، فشار مضاعفی را برای حفظ آمادگی نظامی و جلوگیری از تضعیف نیروهای انسانی احساس میکنند، که به یک تناقض ساختاری میان اهداف امنیتی و منافع مذهبی منجر شده است.
بحران معافیت حریدیها و نقش برجسته موشه هلیل هیرش، نمونهای از پیچیدگی روابط میان دین، سیاست و نهادهای نظامی در اسرائیل است. هیرش توانسته با نفوذ مذهبی و سیاسی خود، هم موضع دولت را تحت تأثیر قرار دهد و هم جامعه حریدی را در مقابله با سیاستهای اجباری تقویت کند. این بحران نشان میدهد که مسائل مربوط به معافیت از خدمت سربازی، فراتر از یک اختلاف سیاسی ساده است و به یکی از چالشهای کلیدی داخلی و امنیتی اسرائیل تبدیل شده است.[1]
[1] syaaq.com/37336
