حجتالاسلام والمسلمین سیدمفید حسینی کوهساری در دومین نشست «ابعاد بینالمللی منشور حوزه پیشرو و سرآمد» سهشنبه ۲۹ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ به همت قرارگاه «حوزه پیشرو و سرآمد» در مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه برگزار شد با تبیین ابعاد بینالمللی منشور «حوزه پیشرو و سرآمد» تأکید کرد که این منشور دارای روحی جهانی و تمدنی است و نمیتوان بُعد بینالملل آن را تنها یکی از ابعاد فرعی سند تلقی کرد.
معاون بینالملل حوزههای علمیه ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی در این پیام، حوزه علمیه را نهادی تمدنساز، امتساز، نظامپرداز و پیشگام مقابله با نظام سلطه معرفی کردهاند.
منشور حوزه؛ سندی فراتر از مرزهای جغرافیایی
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با اشاره به نخستین سالگرد صدور پیام تاریخی رهبر معظم انقلاب درباره منشور «حوزه پیشرو و سرآمد» گفت: امروز در روزهایی قرار داریم که به نخستین سالگرد صدور این پیام تاریخی نزدیک شدهایم؛ پیامی که حقیقتاً باید آن را سندی تاریخی برای حوزههای علمیه دانست. طبیعی است که در این ایام، بازخوانی و بازبینی این منشور از زوایای مختلف ضروری باشد و به همین دلیل نشستها و جلسات متعددی در عرصههای آموزشی، پژوهشی، تبلیغی، راهبردی و مطالعاتی در حال برگزاری است.
وی افزود: در معاونت بینالملل حوزههای علمیه نیز احساس کردیم که وظیفه داریم از منظر فعالیتهای بینالمللی، بازخوانی مستقلی نسبت به این منشور داشته باشیم؛ چرا که به اعتقاد بنده، منشور حوزه پیشرو و سرآمد صرفاً سندی داخلی یا محدود به یک جغرافیای خاص نیست، بلکه یک منشور جهانی، بینالمللی، امتساز و تمدنی است.
«تمدن نوین اسلامی»؛ شاهبیت پیام رهبر شهید انقلاب
معاون بینالملل حوزههای علمیه با اشاره به بخشهای کلیدی منشور رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: ایشان در بخش مربوط به ارکان هویتساز حوزه علمیه، پنج عنصر هویتساز را برمیشمارند و در پنجمین عنصر، به صراحت از «شکلدهی به تمدن نوین اسلامی در راستای پیام جهانی اسلام» سخن میگویند و آن را برجستهترین انتظاری میدانند که از حوزههای علمیه وجود دارد.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب همچنین تصریح میکنند که برترین هدف دنیایی انقلاب اسلامی نیز ساخت تمدن نوین اسلامی است. بنابراین، کاملاً روشن است که نگاه ایشان به حوزه، نگاهی جهانی و تمدنی است و این نگاه، همچون روحی در تمام متن منشور جریان دارد.
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تصریح کرد: از همین رو، از طلاب جوان، فضلا و نخبگان حوزه میخواهم که بار دیگر این منشور را با نگاه بینالمللی و تمدنی مطالعه کنند؛ زیرا خوانش تمدنی و جهانی این سند، یک ضرورت جدی است و باید به گفتمان غالب در حوزههای علمیه تبدیل شود.
حوزه علمیه؛ نهادی فراتر از الگوهای رایج دانشگاهی
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به نظریههای جدید درباره نسلهای مختلف نهادهای علمی گفت: در ادبیات رایج دانشگاهی، نهادهای علمی را به نسلهای مختلف تقسیم میکنند؛ نسل اول، نهاد آموزشی است، نسل دوم علاوه بر آموزش، پژوهش و نظریهپردازی را نیز برعهده دارد، نسل سوم حل مسئله اجتماعی را دنبال میکند، نسل چهارم دارای امتداد اجتماعی است و نسل پنجم نیز در سطح حکمرانی و نقشآفرینی کلان ظاهر میشود.
معاون بینالملل حوزههای علمیه افزود: اما وقتی منشور حوزه پیشرو و سرآمد را مطالعه میکنیم، درمییابیم که رهبر شهید انقلاب، حوزه علمیه را نهادی فراتر از این تقسیمبندیها میدانند. حوزه در نگاه ایشان، هم نهاد آموزشی است، هم پژوهشی، هم نظریهپرداز، هم مسئله حل کن، هم دارای امتداد اجتماعی، هم نظامساز و هم تمدنساز.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید انقلاب برای حوزه علمیه شأنی قائل هستند که تنها به یک کشور یا یک جامعه محدود نیست، بلکه حوزه باید الهامبخش نظامهای دیگر باشد، نسبت به نظامهای جهانی موضع انتقادی و فعال داشته باشد و در عین حال، تعامل سازندهای نیز با جهان برقرار کند.
هویت تاریخی حوزه از آغاز ماموریت انبیاء تا پایان تاریخ
معاون بینالملل حوزههای علمیه یکی دیگر از ابعاد مهم منشور را «هویت تاریخی حوزه» دانست و گفت: رهبر شهید انقلاب در این پیام، برای حوزه علمیه هویتی ترسیم میکنند که از مأموریت انبیای الهی آغاز میشود و تا زمینهسازی برای حکومت جهانی عدل در پایان تاریخ ادامه مییابد.
وی افزود: این نگاه، هویتی عظیم و تاریخی به طلبه میدهد؛ هویتی که آغازش در امتداد بعثت انبیاست و پایانش در مسیر تحقق عدالت جهانی قرار میگیرد. در واقع، حوزه علمیه در طول تاریخ همواره نقشآفرین بوده و امروز نیز باید همان نقش تمدنی و تاریخی خود را ایفا کند.
حوزه علمیه؛ نهادی فرامکانی و فراملی
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با اشاره به سابقه تاریخی حوزههای علمیه گفت: رهبر شهید انقلاب در این منشور، حوزه علمیه قم را میراثدار یک سرمایه سترگ تاریخی معرفی میکنند؛ سرمایهای که در طول تاریخ در شهرهایی چون مکه، مدینه، نجف، حله، اصفهان و مشهد تجلی یافته است.
وی افزود: این نگاه نشان میدهد که حوزه علمیه، نهادی فرامکانی و فراملی است. اگرچه امروز مرکزیت آن در قم قرار دارد، اما هویت آن محدود به جغرافیای ایران نیست و در طول تاریخ نیز هیچ قدرت سیاسی و هیچ امپراتوری نتوانسته حرکت و پویایی آن را متوقف کند.
حجت الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری ادامه داد: حوزه علمیه همواره با عنصر «هجرت» زنده مانده است؛ یعنی هرگاه مانعی در برابر آن ایجاد شده، با هجرت و جابجایی، مسیر خود را ادامه داده و این پویایی تاریخی، بخشی از هویت ذاتی حوزه بوده است.
مرجعیت علمی جهانی؛ لازمه تحقق منشور
معاون بینالملل حوزههای علمیه در ادامه سخنان خود، به الزامات راهبردی منشور اشاره کرد و گفت: اگر حوزه علمیه بخواهد در تراز این منشور حرکت کند، باید به مرجعیت علمی جهانی برسد. رهبر شهید انقلاب از حرکت در مرز دانش، تعامل با دانشهای جدید و نظریهپردازی امتساز سخن میگویند و اینها بدون دستیابی به مرجعیت علمی ممکن نیست.
وی افزود: حوزه علمیه باید بتواند با دانشهای نوین تعامل سازنده برقرار کند، پاسخگوی مسائل جدید بشر باشد و نظام معرفتی اسلام را در عرصه جهانی عرضه کند. نگاه امام شهید، صرفاً نگاه به تولید علم در سطح داخلی نیست، بلکه ایشان حوزه را مرجع فکری جهان اسلام و حتی جهان بشریت میدانند.
حوزه؛ نهادی برونگرا و مسئول هدایت بشریت
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با تأکید بر رسالت جهانی حوزههای علمیه گفت: رهبر شهید انقلاب در این منشور، حوزه را نهادی برونگرا معرفی میکنند؛ نهادی که وظیفه هدایت جامعه بشری را بر عهده دارد و نمیتواند در درون مرزهای خود محصور بماند.
وی ادامه داد: وقتی ایشان از «بلاغ»، «مجاهد فرهنگی» و «هدایت انسانها» سخن میگویند، همه این مفاهیم را در تراز جهانی مطرح میکنند. بنابراین، حوزه علمیه باید دارای حضور فعال رسانهای، تبلیغی، فرهنگی و تمدنی در سطح جهان باشد.
مقابله با نظام سلطه؛ راهبرد کلان حوزه
معاون بینالملل حوزههای علمیه، یکی از مهمترین بخشهای منشور را مسئله مقابله با نظام سلطه دانست و تصریح کرد: امام شهید در این منشور، یک نفی و یک اثبات را به صورت همزمان مطرح میکنند؛ نفی نظام سلطه و اثبات تمدن نوین اسلامی.
وی توضیح داد: در بخش نفی، حوزه علمیه موظف میشود که در خط مقدم مقابله با نظام استکبار جهانی قرار گیرد؛ مقابله با سلطهگری، استعمار، نظام تکقطبی، زورگویی قدرتهای جهانی و رژیم صهیونیستی.
او افزود: اما در کنار این نفی، یک اثبات بزرگ نیز وجود دارد و آن، اقامه تمدن نوین اسلامی، عدالت، اخلاق، توحید و صلح حقیقی است. یعنی حوزه تنها مأمور تخریب نظم ظالمانه جهانی نیست، بلکه باید الگوی جایگزین و تمدن بدیل را نیز ارائه کند.
دو کلان راهبرد اصلی در منشور حوزه
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با جمعبندی مباحث خود اظهار کرد: به نظر میرسد که در عرصه جهانی، دو کلان راهبرد اصلی در منشور حوزه پیشرو و سرآمد وجود دارد؛ نخست، مقابله فعال و پیشگامانه با نظام سلطه جهانی و دوم، ساخت تمدن نوین اسلامی.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی تصریح میکنند که حوزه علمیه باید در خط مقدم مقابله با استکبار باشد و در عین حال، برای قدرتمند شدن نظام اسلامی نیز تلاش کند؛ قدرتی که در علم، ثروت، رسانه، نوآوری و عرصههای مختلف تجلی مییابد.
او ادامه داد: این دو راهبرد، مجموعه گستردهای از مسئولیتها و رسالتها را برای حوزه ایجاد میکند و تحقق آنها نیازمند شناخت عمیق منظومه فکری رهبر شهید انقلاب در حوزه تمدنسازی و مقابله با نظام سلطه است.
ضرورت شناخت منظومه فکری رهبر شهید انقلاب
وی در ادامه، با اشاره به برخی آثار و پژوهشهای انجامشده در این زمینه گفت: اگر کسی بخواهد به الزامات بینالمللی منشور حوزه عمل کند، باید منظومه فکری رهبر شهید انقلاب درباره نظام سلطه و تمدن نوین اسلامی را بهخوبی بشناسد.
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تصریح کرد: بدون این شناخت، امکان فهم دقیق مأموریت تاریخی حوزه وجود ندارد. حوزه باید بداند در برابر چه چیزی ایستاده و به دنبال ساختن چه افقی است.
تحقق عملی منشور با هدایت رهبر شهید انقلاب
معاون بینالملل حوزههای علمیه با اشاره به تحولات منطقهای و جهانی گفت: امروز ما در سالگرد صدور پیامی قرار داریم که رهبر شهید انقلاب سال گذشته آن را صادر کردند و اکنون خود ایشان با هدایتهای تاریخی و شهادت خود، بسیاری از آن اهداف را در عرصه واقعیت پیش بردهاند.
وی افزود: ایشان با ایستادگی در برابر نظام سلطه و با رهبری جریان مقاومت، به نظر میرسد ملتها را از یک پیچ تاریخی عبور دادهاند و بسیاری از آنچه در منشور ترسیم شده بود، امروز در حال تحقق است.
معاون بینالملل حوزههای علمیه تأکید کرد: اگر تمدنسازی را به معنای اتحاد ملتها، نزدیکی امت اسلامی و پیوند قلبها بدانیم، امروز بخش مهمی از این فرآیند در حال وقوع است و این مسئله، حاصل هدایتهای رهبر شهید انقلاب است.
حوزه در آستانه یک تحول تاریخی
حجتالاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با ابراز امیدواری از اینکه منشور حوزه پیشرو و سرآمد، طلیعه یک تحول بزرگ در حوزههای علمیه باشد، گفت: امیدواریم خداوند به ما توفیق دهد که در ادامه این بعثت تاریخی و این قیام تمدنی، وظایف خود را بهدرستی انجام دهیم و حوزههای علمیه بتوانند در تراز جهانی و تمدنی مورد نظر رهبر شهید انقلاب حرکت کنند.
معاون بینالملل حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: حوزه علمیه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاه جهانی، رویکرد تمدنی، مرجعیت علمی، حضور فعال رسانهای و آمادگی برای نقشآفرینی در تحولات کلان جهان اسلام است و منشور حوزه پیشرو و سرآمد، نقشه راه این حرکت تاریخی را ترسیم کرده است.
