احزاب اپوزیسیون هند هشدار دادهاند که دموکراسی در این کشور در سایه یک فرآیند بحثبرانگیز برای بازنگری در فهرستهای رأیدهندگان، با خطری جدی روبروست. منتقدان معتقدند این طرح که با عنوان «بازنگری ویژه و فشرده» (SIR) اجرا میشود، با هدف سلب حق رأی از اقلیتهای دینی و تثبیت قدرت دولت نارندرا مودی طراحی شده است.
در هفتههای گذشته بحثهای داغی در پارلمان هند پیرامون فرآیند «بازنگری ویژه و فشرده» (SIR) بالا گرفت؛ فرآیندی که هماکنون در ۹ ایالت و ۳ قلمرو اتحادیه در جریان است و یکی از بزرگترین تغییرات در فهرستهای انتخاباتی هند طی دهههای اخیر محسوب میشود.
اگرچه دولت هند این طرح را یک اقدام صرفاً اداری برای بهروزرسانی لیست شهروندان واجد شرایط عنوان کرده است، اما رهبران اپوزیسیون مدعی هستند که حزب حاکم «بهاراتیا جاناتا» (BJP) از SIR به عنوان یک «سرشماری شهروندی» پنهانی و فریبکارانه استفاده میکند. رهبران ایالتی میگویند این ابزار برای سلب حق رأی از فقرا و اقلیتها – بهویژه مسلمانان – تحت عنوان مبارزه با «مهاجران غیرقانونی» و دستکاری در فهرستهای انتخاباتی به نفع دولت مودی به کار گرفته شده است.
حزب BJP که آشکارا ایدئولوژی ناسیونالیسم هندو را دنبال میکند، در پی تغییر ماهیت هند از یک دولت سکولار به یک «هندو راشترا» (ملت هندو) است. سیاستها و گفتمان این حزب در ۱۱ سال حکمرانی، ملت را به شدت در خطوط مذهبی دوقطبی کرده و به خصومتهای ضد اسلامی دامن زده است.
راهول گاندی، از رهبران حزب کنگره (بزرگترین حزب اپوزیسیون)، در پارلمان اعلام کرد که SIR بخشی از پروژه وسیعتر ناسیونالیستهای هندو برای انجام «رأی دزدی» (Vote Chori) و نابودی یکپارچگی انتخابات دموکراتیک هند است. گاندی هشدار داد: «وقتی رأی را نابود میکنید، بافت این کشور، هند مدرن و ایده بنیادین هند را نابود میکنید.»
اپوزیسیون مدعی است SIR در واقع پوششی برای اجرای مجدد طرح جنجالی «ثبت ملی شهروندان» (NRC) است؛ طرحی که چند سال پیش در ایالت آسام اجرا شد و منجر به بازداشت صدها هزار نفر (عمدتاً مسلمان) در کمپهای بازداشت و یا اخراج برخی به بنگلادش گردید.
آمیت شاه، وزیر کشور هند، در پاسخ به اتهامات گاندی، هرگونه تخلف را رد کرد و مدعی شد که این یک فرآیند اداری معمول برای «پاکسازی» لیستهای انتخاباتی از «نفوذیها» (اصطلاحی که عمدتاً برای اشاره به مسلمانان مهاجر از بنگلادش استفاده میشود) است. شاه تصریح کرد: «آیا دموکراسی یک کشور زمانی امن است که نخستوزیر و سروزیر آن توسط مهاجران غیرقانونی تعیین شوند؟» او تأکید کرد که دولت سیاست «شناسایی، حذف و اخراج» را دنبال میکند.
اجرای زودهنگام SIR در ایالت بیهار (با ۱۳۰ میلیون جمعیت) در اوایل سال جاری، منجر به حذف بیش از ۶.۵ میلیون نفر از لیست رأیدهندگان شد. اگرچه کمیسیون انتخابات دلیل آن را فوت یا جابجایی افراد اعلام کرد، اما شکایات میلیونی نشان داد که بسیاری از افراد زنده و ساکن منطقه حذف شدهاند. اپوزیسیون معتقد است که حذفشدگان عمدتاً مسلمانان یا گروههایی بودهاند که در سبد رأی حزب ملیگرای هندو جایی ندارند. در انتخابات ایالتی نوامبر که پس از این فرآیند برگزار شد، حزب مودی با اختلافی تاریخی پیروز شد.
در ایالت بنگال غربی که هممرز با بنگلادش است و جمعیت مسلمان قابل توجهی دارد، وضعیت بحرانیتر است. ماماتا بنرجی، سروزیر ایالت، این طرح را «با انگیزههای سیاسی» و تلاشی برای «تسخیر بنگال غربی با فریب» توصیف کرده است.ترس ناشی از سلب تابعیت در میان مسلمانان این ایالت منجر به وقایع دردناکی شده است. گزارشها حاکی از خودکشی چندین نفر بر اثر فشار روانی ناشی از احتمال اخراج است. در یک مورد، «جاهیر مال»، کارگر مسلمان بیسواد که علیرغم تولد در هند، از نبودن نامش در لیست انتخاباتی وحشتزده شده بود، از ترس فرستاده شدن به بنگلادش جان خود را گرفت. همسر او میگوید: «او مدام میپرسید اگر مرا به بنگلادش بفرستند چه کنم؟ من آنجا کسی را ندارم.»
منتقدان به استانداردهای دوگانه در اجرای این طرح اشاره میکنند. در حالی که مسلمانان با برچسب «نفوذی» حذف میشوند، هندوهای فاقد مدرک که از بنگلادش آمدهاند، با استناد به قانون شهروندی ۲۰۱۹ (CAA) از حمایت برخوردارند.«بیکاش داس»، یک هندوی بنگلادشی که ۱۰ سال پیش به هند آمده، به گاردین گفته است که رهبران محلی BJP به او اطمینان دادهاند که با وجود وضعیت غیرقانونی، به دلیل هندو بودن قطعاً شهروندی هند را دریافت خواهد کرد و اخراج نخواهد شد.ایالتهای جنوبی مانند تامیل نادو و کرالا که سالهاست توسط احزاب اپوزیسیون اداره میشوند، رسماً با این طرح مخالفت کردهاند. دولت ایالتی کرالا با تصویب قطعنامهای، SIR را محکوم کرده و آن را «سرشماری شهروندی از در پشتی» خوانده است.
انتظار میرود لیستهای نهایی رأیدهندگان در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شود، اما ضربالاجلها در بسیاری از ایالتها به دلیل جنجالهای موجود به تعویق افتاده است.[1]
[1] theguardian.com/world/2025/dec/16/india-electoral-roll-special-intensive-revision-threatens-democracy-muslims#img-1
