رویارویی دولت غربگرای ارمنستان با کلیسای حواری ارمنی ماههاست ادامه دارد و با تحقیقات جنایی، بازداشت روحانیون، نشت صداها و انتشار ویدیوهای خصوصی همراه بوده است. نخستوزیر پاشینیان با حضور در مراسم مذهبی تحت نظر کشیشهایی که از سوی کاتولیکها تعلیق شدهاند، نشان داده است که قصد دارد کنترل این مناقشه را حفظ کند، در حالی که طرفداران کلیسا برای اثبات وفاداری خود تجمع کردهاند.
تحلیلگران معتقدند علت ادامه این بحران در میزان پایین محبوبیت طرفین نهفته است. دولت فاقد حمایت عمومی قاطع برای چالش با نهاد مذهبی است و کلیسا نیز نمیتواند تنها بر محبوبیت رهبری خود تکیه کند. نظرسنجی موسسه بینالمللی جمهوریخواهان نشان میدهد اعتماد عمومی به کلیسای حواری ارمنی از سال ۲۰۲۱ تا ژوئن ۲۰۲۵ نوسان داشته است:
- فوریه ۲۰۲۱: رضایت ۵۲٪، نارضایتی ۴۴٪
- اوایل ۲۰۲۳: رضایت ۵۴٪، معتبرترین نهاد
- سپتامبر ۲۰۲۴: رضایت ۴۸٪، نارضایتی ۴۶٪
- ژوئن ۲۰۲۵: رضایت ۵۸٪، نارضایتی ۳۵٪، رتبه دوم پس از نیروهای مسلح
این دادهها نشان میدهد که با وجود جنجالها، کلیسا هنوز در میان معتبرترین نهادهای ارمنستان قرار دارد و به همین دلیل، بحران ادامهدار و فرسایشی است.
با این حال، تمایز مهمی بین دیدگاه مردم نسبت به کلیسا به عنوان یک نهاد ملی و رهبری فعلی آن وجود دارد. تحلیلگران میگویند حمایت عمومی از کاتولیکوسها محدود است و افزایش رضایت اخیر بیشتر ناشی از تحکیم سیاسی پیرامون کلیسا است تا تمایل مذهبی.
استراتژی دولت ارمنستان یک روند فرسایشی است: پروندههای قانونی علیه روحانیون و حضور پاشینیان در مراسم مذهبی به عنوان ابزار فشار، در کنار کاهش استراتژیک کلیسا، نشان میدهد هر دو طرف از تشدید سریع اختلاف خودداری میکنند. سازمانهای حقوق بشر هشدار دادهاند که برخی اقدامات نیروی انتظامی ممکن است با انگیزه سیاسی همراه باشد.
زمان این مناقشه با انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶ مرتبط است، زیرا کلیسا یکی از معدود نهادهای مستقل از کنترل دولت است و میتواند مواضع سیاسی جایگزین را بیان کند. حتی در سناریوی انتخابات زودهنگام، این بحران به روایت مشروعیتبخش دولت تبدیل خواهد شد.
واکنش عموم مردم نیز قابل توجه است: بیش از ۶۰ درصد از جمعیت از هیچ نیروی سیاسی حمایت نمیکنند و به نظر میرسد این بنبست، مردم را بیشتر به سیاست بیتفاوت کرده است. در نتیجه، بحران کلیسا-دولت، با وجود تنشها و جنجال رسانهای، همچنان فرسایشی و بدون پیروز قطعی ادامه دارد.[1]
[1] caucasuswatch.de/en/insights/armenias-church-state-standoff-a-battle-of-attrition-with-no-clear-victor.html
