در ادامه مجموعه اقداماتی که در هفته‌های اخیر علیه نهادهای دینی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی شیعیان افغانستان گزارش شده است، نیروهای طالبان در غرب کابل مجتمع دینی و فرهنگی «خاتم‌الانبیا» را تعطیل و شماری از مسئولان و استادان آن را بازداشت کرده‌اند. هم‌زمان، وزارت عدلیه طالبان کمیسیون عالی شیعیان افغانستان را منحل کرده و اعضای آن را از ادامه فعالیت منع کرده است. این اقدامات در شرایطی صورت می‌گیرد که در ماه‌های اخیر محدودیت‌های دیگری نیز علیه مراکز آموزشی و رسانه‌ای وابسته به شیعیان و هزاره‌ها اعمال شده است.
بر اساس گزارش منابع محلی، نیروهای استخبارات طالبان حدود ساعت ۱۰ صبح روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶، مدرسه دینی خاتم‌الانبیا در غرب کابل را محاصره کردند و از دانشجویان و کارکنان خواستند ساختمان را ترک کنند. پس از خروج آنان، نیروهای طالبان کل ساختمان مدرسه، «نمازخانه شهید بزرگ مزاری» و بخش‌های اداری مجموعه را مهر و موم کردند.
منابع همچنین گفته‌اند سید حسن فاضل‌زاده، رئیس مدرسه خاتم‌الانبیا، همراه با شماری از استادان این مدرسه بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. در زمان انتشار گزارش‌ها، اطلاعات مستقلی درباره محل نگهداری یا وضعیت آنان در دست نبود.
این مجموعه در منطقه مدرسه در غرب کابل قرار دارد. در همین محل، دفتر کمیسیونی نیز مستقر بود که طالبان برای رسیدگی به اختلافات میان کوچ‌نشینان کوچی و ساکنان بومی و یکجانشین ایجاد کرده بود. هنوز روشن نیست که این دفتر نیز در جریان عملیات تعطیل شده است یا خیر.
گزارش دیگری از «تلویزیون آمو» جزئیات بیشتری درباره این اقدام ارائه کرده است. بر اساس این گزارش، وزارت عدلیه طالبان به ریاست عبدالحکیم شرعی، مجتمع دینی، علمی و فرهنگی خاتم‌الانبیا را تعطیل کرده و چهار نفر را بازداشت کرده است. ساکنان منطقه به آمو گفته‌اند مأموران وزارت عدلیه علت تعطیلی را «فعالیت‌های ضد امارت» عنوان کرده‌اند، اما جزئیات بیشتری درباره اینکه چه اقداماتی مصداق چنین فعالیت‌هایی تلقی شده، ارائه نکرده‌اند.
خاتم‌الانبیا یکی از بزرگ‌ترین مراکز دینی و آموزشی شیعیان افغانستان به شمار می‌رود. این مرکز در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی به وسیله آیت‌الله محمدآصف محسنی تأسیس شد و علاوه بر آموزش‌های دینی، در حوزه‌های علمی و فرهنگی نیز فعالیت داشته است.
یکی از استادان این مرکز در گفت‌وگو با آمو، وضعیت موجود را ناشی از افزایش فشار بر جامعه شیعه توصیف کرده و گفته است که زندگی شخصی، سیاسی و اجتماعی اعضای این جامعه تحت فشار قرار گرفته است. او وضعیت را «بسیار نگران‌کننده، تاریک و نامطمئن» توصیف کرده است.
تعطیلی خاتم‌الانبیا در حالی صورت گرفته که طالبان پیش‌تر نیز علیه مجموعه دیگری با نام مشابه، یعنی مجتمع خاتم‌النبیین در کابل، اقدام کرده بود. در هفته‌های اخیر مدرسه دینی خاتم‌النبیین و دانشگاه خاتم‌النبیین مورد یورش و اقدام برای تعطیلی قرار گرفتند و در ادامه، مجوز فعالیت دانشگاه نیز لغو شد.
اقدامات طالبان تنها به مراکز آموزشی محدود نمانده است. در همین دوره، این گروه علیه تلویزیون تمدن، رسانه‌ای وابسته به جامعه شیعه، نیز اقدام کرده و در پرونده‌ای حقوقی خواستار دولتی اعلام شدن بیش از هزار و ۵۰۰ جریب زمین در شهرک امید سبز کابل شده است. همچنین در منطقه جبرئیل هرات، مقام‌های طالبان در چارچوب اختلاف بر سر مالکیت زمین حدود ۱۰۰ مغازه را تعطیل کرده و بنا بر گزارش‌ها چند تن از ساکنان را نیز بازداشت کرده‌اند. در گزارش‌های دیگر، از تعطیلی تلویزیون راه فردا و یک دفتر نمایندگی بزرگان جامعه شیعه و هزاره نیز سخن گفته شده است.
هم‌زمان با تعطیلی خاتم‌الانبیا، وزارت عدلیه طالبان کمیسیونی را که برای رسیدگی به مسائل جامعه شیعه افغانستان تشکیل شده بود نیز منحل کرده است. منابع محلی گفته‌اند ۲۵ عضو این کمیسیون برای پیگیری آزادی محمدعلی اخلاقی، رئیس کمیسیون، و چند تن از همکاران او به وزارت عدلیه مراجعه کردند. به گفته این منابع، عبدالحکیم شرعی از اعضای کمیسیون خواسته است تعهد دهند که دیگر در فعالیت‌های آن مشارکت نکنند و به وزارتخانه بازنگردند.
یک منبع در داخل کمیسیون نیز تأیید کرده است که محمدعلی اخلاقی و همراهانش همچنان در بازداشت به سر می‌برند. بر اساس این گزارش، آزادی اخلاقی مشروط به آن شده است که خانه خود در شهرک امید سبز کابل را تخلیه کند.
شریف وطن‌دوست، فعال حقوق بشر، نیز گفته است اعضای کمیسیون که بازداشت شده‌اند همچنان در بازداشتگاه وزیر عدلیه طالبان نگهداری می‌شوند. او مدعی شده است که کارت‌های عضویت آنان ضبط و خانه‌هایشان نیز توسط طالبان مصادره شده است. وطن‌دوست وضعیت حقوق بشری هزاره‌ها در افغانستان را بسیار وخیم توصیف کرده است. وزارت عدلیه طالبان تاکنون جزئیات و توضیح عمومی درباره این ادعاها ارائه نکرده است. مجموعه این اقدامات در شرایطی رخ می‌دهد که محدودیت‌ها علیه مظاهر و آیین‌های مذهبی شیعیان نیز در سال‌های اخیر گزارش شده است. گزارش ژانویه ۲۰۲۶ آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا درباره وضعیت افغانستان، محدودیت‌هایی را در زمینه اعمال مذهبی شیعیان، از جمله برگزاری مراسم محرم و عاشورا، و همچنین حذف نمادهای مذهبی شیعه در چندین ولایت ثبت کرده است. در این گزارش‌ها، سیاست طالبان در قبال هر مورد معمولاً در قالب مسائل حقوقی، اداری، مالکیت زمین یا مقررات مربوط به فعالیت نهادها توضیح داده می‌شود؛ با این حال، نمایندگان شیعه و هزاره استدلال کرده‌اند که مجموعه این اقدامات در کنار یکدیگر، به محدود شدن ساختاری فضای فعالیت مذهبی، اجتماعی و اقتصادی آنان انجامیده است. آنچه موجب افزایش نگرانی میان نمایندگان شیعه و هزاره و فعالان حقوق بشر شده، تکرار و هم‌زمانی این اقدامات علیه مجموعه‌ای از نهادهای مذهبی، آموزشی، رسانه‌ای، اقتصادی و نمایندگی اجتماعی است.[1]
[1] kabulnow.com/2026/09/taliban-close-khatam-ul-anbia-religious-school-in-western-kabul-sources-say
afintl.com/ar/202609228102
amu.tv/252886
