دیگر اسمی از جنگ خارجی نیست، بلکه نبرد هولناک هویتهاست؛ جایی که شکافهای عمیق میان سکولارها و حریدیهای افراطی، بیاعتمادی داخلی را به رکوردی بیسابقه و خطرناک رسانده است. در جامعهای که شهروندان سکولار آن، اعراب فلسطینی را به همکیشان مذهبی خود ترجیح میدهند، دوقطبیهای اجتماعی و عقیدتی مانند یک بمب ساعتی در حال تیکتاک است. این گزارش، روایتی مستند و بیپرده از گسستهای عمیقی است که زیر خاکسترِ یک جامعهی بهظاهر متحد زبانه میکشد.
یک پژوهش با نظارت «مؤسسه سیاستهای خلق یهود» نشان میدهد که از هر ده اسرائیلی، شش نفر تأیید میکنند که خطر واقعی برای خشونت داخلی در حد وقوع یک جنگ داخلی وجود دارد. به گفته که نظارت بر این پژوهش را بر عهده داشته، این شدیدترین و خطرناکترین جلوه از هراس عمومی نسبت به فروپاشی داخلی است. نتایج این نظرسنجی در جریان کنفرانس مؤسسه مذکور با عنوان «وضعیت جامعه اسرائیل» و با حضور شخصیتهای برجسته سیاسی، دانشگاهی و اجتماعی در قدس اشغالی رونمایی شد.
شواهد نشان میدهد که این اختلافات اجتماعی، سیاسی و عقیدتیِ دیرینه که در سالهای اخیر به دلیل افزایش افراطگرایی قومی و مذهبی تشدید شده حتی پس از هفتم اکتبر نیز فروکش نکرده است. این پژوهش به شکل ویژه بر مسئله «انسجام در دوران شکاف» تمرکز دارد و مسائل هویتی، همبستگی داخلی و تابآوری جامعه را در دوره تصمیمگیریهای حساس بررسی میکند.
پیچیدگی شرایط
این مطالعه از آیندهای پیچیده برای جامعه اسرائیل خبر میدهد به گونهای که اکثریت جامعه که شکافهای داخلی را تهدید اصلی میدانند. نتایج این بررسی بر پایه نظرسنجیهایی استوار است که سه شاخص اصلی را میسنجند: «امید»، «همبستگی» و «سازگاری».
دادهها نشان میدهد که جامعه همچنان سطحی از امید و تابآوری را حفظ کرده است، اما بهشدت از دوقطبی بودن رنج میبرد و احساس فزایندهای از افزایش تهدیدات داخلی بر آن سایه افکنده است. بر اساس این مطالعه:
- ۶۰ درصد از کل اسرائیلیها نسبت به آینده خوشبین هستند.
- ۷۵ درصد معتقدند خانواده و دوستانشان در این سرزمین به زندگی ادامه خواهند داد.
- دو سوم آنها اسرائیل را مکان مناسبی برای زندگی فرزندان و نوادگانشان میدانند.
با این حال، در نقطهی مقابل، حدود نیمی از اسرائیلیهای سکولار اعتقاد ندارند که اسرائیل در آینده امنترین و مناسبترین مکان برای زندگی فرزندانشان باشد.
دین و دولت
این نظرسنجی حاوی دادههای مهمی در خصوص نگاه شهروندان به رتبهبندی تهدیدات و همچنین رابطه دین و دولت است. این بخش بهطور خاص به جایگاه یهودیان ارتدوکس (حریدیها) که حدود ۱۴ درصد از جمعیت را تشکیل میدهند، میپردازد.
در حالی که ۸۰ درصد از جامعه (غیرحریدی) از لزوم خدمت سربازی حریدیها حمایت میکنند، ۷۹ درصد از خودِ حریدیها آن را رد میکنند؛ حتی اگر چارچوب ویژهای برای آنها در نظر گرفته میشود. این امر نشاندهنده عمق شکاف در این مسئله است.
شاخص همبستگی
در شاخص نزدیکی (که میزان احساس قرابت گروههای مختلف یهودی با یکدیگر و سایرین را میسنجد)، مشخص شد که برای یهودیان بهویژه سکولارها اعراب فلسطینیِ ساکن اسرائیل (عربهای ۴۸) نسبت به حریدیها احساس نزدیکی بیشتری را تداعی میکنند.
از نظر یهودیان، حریدیها با نمره ۳.۷۹ از ۱۰، کمترین میزان قرابت را کسب کردهاند و این نمره در میان یهودیان سکولار حتی به ۱.۸ سقوط میکند؛ در حالی که اعراب امتیاز بالاتری، یعنی ۴.۲۸ را به دست آوردهاند.
جنگ مستمر از هفتم اکتبر تاکنون، جامعه را بیشتر به سمت راستگرایی سوق داده است:
- درصد کسانی که خود را وابسته به «راست افراطی» میدانند از ۱۱ درصد به ۱۹ درصد افزایش یافته است.
- ۴۹ درصد از جوانانی که پیش از جنگ خود را «چپ میانه» میدانستند، اعلام کردهاند که به سمت راست متمایل شدهاند.
در سطح جهانی، نگرانی از «گسترش وسیع یهودستیزی» بهشدت بالا رفته است. در اوج اعتراضات دانشجویان دانشگاههای آمریکا علیه جنگ نسلکشی در غزه، ۸۷ درصد از پاسخدهندگان گفتند که از این موضوع نگران هستند. نیمی از جامعه معتقدند که جریانهای یهودستیزی جهانی با قدرت یکسانی از سوی دو طیف افراطی چپ و راست تقویت میشود. همچنین ۶۶ درصد از یهودیان ساکن سرزمینهای اشغالی به یهودیان جهان توصیه میکنند که به آنجا مهاجرت کنند (این رقم در میان راستگرایان ۷۱ درصد است).
با وجود افزایش کلی نمره شاخص امید (۷.۱۳ نسبت به ۶.۴۸ در سال گذشته)، پژوهشگران هشدار میدهند که این معدل یک شکاف ایدئولوژیک بزرگ را پنهان میکند: طرفداران راستگرا در شاخص امید نمره ۹.۰۵ میدهند، در حالی که این نمره در میان چپگرایان تنها ۳.۶۷ است؛ شکافی که به گفته ناظران، در درک آینده اسرائیل بیسابقه است.
این مطالعه نشان میدهد که میزان توافق بر سر مسائل هویتی و درگیری فلسطین-اسرائیل به ۳۱ درصد سقوط کرده است:
۳۶ درصد از یهودیان معتقدند اسرائیل به اندازه کافی یهودی نیست، در حالی که ۴۲ درصد از یهودیان سکولار باور دارند که بیش از حد یهودی است. ۴۹ درصد از یهودیان موافق تعمیق سلطه و گسترش شهرکسازی در کرانه باختری هستند، در حالی که ۶۶ درصد از شهروندان عرب از راهکار «دو دولتی» حمایت میکنند.
پروفسور یدیدیا اشترن، رئیس مؤسسه سیاستهای خلق یهود، در این کنفرانس تأکید کرد: «جامعه اسرائیل از خود تابآوری و خوشبینی نشان میدهد، اما مانند جامعهای ازهمگسیخته عمل میکند که درگیر قطبیشدن شدید و ترس وجودی از فروپاشی داخلی است.»
او با بیان اینکه شکافهای کنونی اساساً ماهیتی احساسی، هویتی و فرقهای دارند، بر لزوم یک برنامه اقدام بلندمدت برای خنثی کردن این «بمبهای ساعتیِ اجتماعی» تأکید کرد. اشترن از رهبران سیاسی خواست انسجام داخلی را در رأس اولویتهای خود قرار دهند و پس از انتخابات آینده، با تشکیل گستردهترین ائتلاف ممکن، «قواعد بازی» را از طریق یک «قانون اساسی تعدیلشده» برای مدیریت این اختلافات مرگبار تعیین کنند.[1]
[1] alquds.co.uk/دراسة-ثلثا-الإسرائيليين-يعتقدون-أنهم
