هفت بیانیهای که «رابطة العالم الإسلامی» در هفته نخست جنگ جاری منتشر کرده نشان میدهد که جهتگیری آنها بهطور کامل معطوف به محکومیت ایران بوده و در مقابل، نسبت به عامل آغازگر جنگ و پیامدهای انسانی آن سکوت اختیار شده است. این بیانیهها[1] در مجموع به محکومیت «حملات و اقدامات نظامی ایران علیه تعدادی از کشورهای عربی منطقه، عربستان سعودی، عمان، سفارت آمریکا در ریاض و نیز تلاش برای هدف قرار دادن ترکیه و جمهوری آذربایجان» و همچنین تسلیت کشته شدن دو نظامی کویتی اختصاص دارند.
در ادبیات بهکاررفته در این بیانیهها، اقدامات ایران «تجاوز»، «نقض قوانین بینالمللی» و «تهدید امنیت منطقه» توصیف شدهاند. رابطة العالم در این متون با لحنی شدید از ایران انتقاد کرده و از جامعه جهانی خواسته است با چنین اقداماتی برخورد قاطع داشته باشد. در برخی بیانیهها نیز همبستگی با دولتهای عربی که هدف حملات قرار گرفتهاند مورد تأکید قرار گرفته و این کشورها بهعنوان قربانیان رفتار ایران معرفی شدهاند.
اما آنچه بیش از محتوای این محکومیتها جلب توجه میکند، مجموعه موضوعاتی است که در این بیانیهها اساساً جایی ندارند. نخستین نکته، سکوت کامل درباره آغاز جنگ است. در هیچیک از این بیانیهها اشارهای به حملات نظامی گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران دیده نمیشود؛ حملاتی که نقطه آغاز این چرخه درگیری محسوب میشوند. حذف این واقعیت باعث شده روایت ارائهشده در بیانیهها بهگونهای شکل گیرد که گویی بحران منطقهای با اقدامات ایران آغاز شده است.
حتی رابطة العالم سعی نکرده به نمایشهای همیشگی خود در طرفداری از «صلح» ادامه دهد و هرچند حمله ظالمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم نمیکند، دستکم بهاندازه پاپ لئو[2] قیافهای جنگستیزانه بگیرد و لفاظیهای استعمارگرایانه در محکومیت «خشونت» و «سلاح» را ادامه دهد!
موضوع مهم دیگر، بیتوجهی کامل به تلفات انسانی در ایران است. در بیانیههای رابطة العالم حتی یک جمله در ابراز همدردی با قربانیان بسیار زیاد شهروندان ایرانی یا نگرانی نسبت به پیامدهای انسانی جنگ دیده نمیشود. این سکوت در حالی است که در همان بیانیهها نسبت به تهدید امنیت کشورهای عربی با لحنی شدید هشدار داده میشود.
همچنین در این موضعگیریها هیچ اشارهای به شهادت رهبر دینی و سیاسی ایران، آیتالله سید علی خامنهای (رحمه الله)، وجود ندارد، در حالی که محمد العیسی، رئیس رابطة العالم عربستان، برای کشته شدن دو نظامی کویتی پیام تسلیت جداگانهای منتشر میکند.
نکته قابل توجه دیگر استفاده گسترده از زبان اخلاقی و دینی در محکومیت ایران است. در بیانیهها بارها از مفاهیمی مانند «نقض ارزشهای دینی»، «تجاوز آشکار» و «رفتار مغایر با اصول انسانی» استفاده شده است. در مجموع، ساختار روایت در بیانیههای رابطة العالم بهگونهای شکل گرفته است که ایران بهعنوان عامل اصلی بیثباتی معرفی میشود، در حالی که زمینه و ترتیب واقعی رویدادها بهطور کامل نادیده گرفته شده است.
[1] themwl.org/ar/official-releases
[2] ncronline.org/pope-warns-tragedy-enormous-proportions-after-us-israeli-strikes-iran
