محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، رسماً یک پروژهٔ عمرانی عظیم در نزدیکی مسجدالحرام در مکه را آغاز کرد. پروژهٔ «دروازهٔ ملک سلمان» با هدف فراهمکردن فضا برای حدود ۹۰۰ هزار نمازگزار، چه در داخل و چه در فضای باز، طراحی شده است تا به مدیریت ازدحام در زمان اوج حضور زائران کمک کند.
یک ویدیوی تبلیغاتی رایانهای، دهها برج طلایی را نشان میدهد که مشرف به کعبهاند، در حالی که گوینده وعدهٔ یک «مقصد چندمنظورهٔ جهانی»، «معماری نمادین» و اقامتگاههایی با چشمانداز و دسترسی آسان به مقدسترین مکان اسلام را میدهد.
این پروژه با هدف «حفظ میراث تاریخی و فرهنگی مکه» از طریق توسعه و بازسازی حدود ۱۹ هزار متر مربع از مناطق فرهنگی و میراثی طراحی شده و با ایجاد بیش از ۳۰۰ هزار فرصت شغلی تا سال ۲۰۳۶ به اهداف چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان کمک میکند.
اعلام این پروژه واکنشهای متفاوتی را در شبکههای اجتماعی برانگیخت.
برخی آن را اقدامی ضروری دانستند برای پاسخ به نیاز روزافزون زائرانی که برای حج و عمره به مکه میآیند. یک کاربر سعودی در شبکهٔ X نوشت: «این تنها یکی از بسیاری اقدامات جسورانهای است که تعهد مقدس پادشاهی را بهعنوان خادمان حرمین شریفین برای خدمت به زائران و غنیسازی تجربهٔ زیارتی آنان تأیید میکند.»
اما بسیاری دیگر «تجملیسازی امر مقدس» را نکوهش کرده و استدلال کردند که این پروژه عمق معنوی شهر مقدس را زیر سایهٔ نمایشهای معماری پرزرقوبرق قرار میدهد.
یکی از کاربران X نوشت: «چطور است پروژهای که بهجای تجملیکردن تجربهٔ امر مقدس از طریق فرهنگی که بر مادیسازی اغراقآمیز تأکید دارد، بیشتر بر پرورش تجربهای مستقیم، راحت و بیواسطه از امر مقدس تمرکز کند؛ تجربهای که عظمت درونی خود مکان را به حداکثر برساند و برای همهٔ طبقات اقتصادی بهطور برابر در دسترس باشد.»
چند کاربر دیگر نیز موافق بودند.
کاربری دیگر نوشت: «همهچیز طوری است که حواس شما را از هدف اصلی حضورتان در آنجا پرت میکند.»
فرد دیگری پاسخ داد: «اگر سعادت پیدا کنم که برای عمره یا حج دعوت شوم، فکر نمیکنم بتوانم سرم را بالا بگیرم. این میزان حواسپرتکننده است. تصور کنید چند نفر ممکن است برای عکسگرفتن بایستند، بهجای آنکه بر قداست فضا تمرکز کنند.»
کاربر دیگری استدلال کرد که این پروژه ظاهراً هرچه بیشتر بهسمت افراد ثروتمند هدفگیری شده و دسترسی آن را برای طبقات فقیر و متوسط دشوارتر میکند.
یکی نوشت: «آلسعود در حال تبدیل مکانهای مقدس به چیزی شبیه لاسوگاس هستند.»
در مقابل، برخی منتقدان را بیاساس دانستند و گفتند پروژهای در چنین شهر مهمی باید مورد حمایت قرار گیرد.
یک کاربر نوشت: «من با همهٔ کارهایی که عربستان انجام میدهد موافق نیستم، اما چرا دقیقاً از این موضوع ناراحتند؟ برعکس، این کار قابل تقدیر است و احترام به مکانهای مقدس را نشان میدهد.»
کاربر دیگری افزود: «اگر عربستان شهرهای مقدس را توسعه و گسترش نمیداد، متهم به انباشتن پول میشد.»
کاربری دیگر نوشت: «وقتی در سال ۲۰۲۴ برای اولین بار به مکه رفتم، از وضعیت شهر شوکه شدم؛ بهشدت فرسوده و نامرتب بود. خوشحالم که گامهایی برای ساماندهی آن برداشته میشود… هرچند مطمئن نیستم برجهای بلند بیشتری لازم باشد.»[1]
[1] middleeasteye.net/trending/king-salman-gate-meccas-new-mega-project-sparks-debate
