دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اخیراً با اشاره به خشونتهای مذهبی در نیجریه، احتمال مداخله در این کشور برای محافظت از اقلیت مسیحی را مطرح کرده است. در مقابل، دولت نیجریه ادعاهای ترامپ مبنی بر آزار و اذیت مذهبی مسیحیان در این کشور را رد کرده است.
در پی این اظهارات، و بر اساس مطالعات پیشین «مرکز تحقیقاتی پیو»، در ادامه به پنج واقعیت مهم درباره دین در پرجمعیتترین کشور آفریقا میپردازیم.
۱. اکثریت جمعیت نیجریه مسلمان هستند
بر اساس برآوردهای ما تا سال ۲۰۲۰، مسلمانان اکثریت جمعیت نیجریه (۵۶.۱٪) را تشکیل میدادند، در حالی که مسیحیان ۴۳.۴٪ از جمعیت را به خود اختصاص داده بودند. برآورد میشود که سایر گروههای دینی تنها ۰.۶٪ از کل جمعیت ملی را تشکیل دهند.
اگرچه اکثر مردم نیجریه خود را مسلمان یا مسیحی معرفی میکنند، اما ادیان سنتی آفریقایی نیز همچنان بر باورهای بسیاری از نیجریهایها تأثیرگذار است. برای مثال، حدود هفت نفر از هر ده بزرگسال معتقدند که طلسم، نفرین یا سایر امور جادویی میتوانند بر زندگی افراد تأثیر بگذارند.
۲. چالشهای آماری و ابهام در ترکیب جمعیتی
ترکیب مذهبی نیجریه همواره موضوع بحث و مناقشه بوده است. آخرین تلاش برای سرشماری مذهبی در سال ۱۹۷۳ انجام شد، اما نتایج آن به دلیل اتهامات مربوط به دستکاری دادهها هرگز منتشر نشد. آخرین دادههای عمومی موجود مربوط به سال ۱۹۶۳ است. شایعاتی مبنی بر اینکه سرشماری سال ۲۰۲۳ (که فعلاً به تعویق افتاده) ممکن است شامل پرسشهای مذهبی باشد، سازمان سرشماری را وادار کرد تا تصریح کند که به دلایل حساسیتبرانگیز، برنامهای برای گنجاندن چنین سوالی ندارد.
برای تخمین ترکیب مذهبی کل جمعیت (شامل کودکان)، مرکز تحقیقاتی پیو از دادههای «پیمایش جمعیت و سلامت» (DHS) این کشور استفاده میکند. از آنجا که نیمی از جمعیت نیجریه زیر ۱۸ سال هستند، تحلیلهایی که صرفاً بر بزرگسالان تمرکز دارند، نیمی از واقعیت را نادیده میگیرند.
۳. رشد سریع جمعیت مسلمانان و مسیحیان
جمعیت مسلمان و مسیحی در نیجریه هر دو با سرعت بالایی در حال رشد هستند. از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰، جمعیت مسلمانان نیجریه با ۳۲٪ رشد به ۱۲۰ میلیون نفر و جمعیت مسیحیان با ۲۵٪ رشد به ۹۳ میلیون نفر رسید.
نیجریه دارای پنجمین جمعیت بزرگ مسلمان و ششمین جمعیت بزرگ مسیحی در جهان است. این کشور تنها کشوری در جهان است که همزمان در میان ۱۰ کشور اول با بیشترین جمعیت مسلمان و ۱۰ کشور اول با بیشترین جمعیت مسیحی قرار دارد.
۴. سطح «بسیار بالای» خصومتهای اجتماعی مذهبی
بر اساس شاخص مرکز پیو تا سال ۲۰۲۲، نیجریه یکی از هفت کشوری است که سطح «بسیار بالایی» از خصومتهای اجتماعی مرتبط با دین را تجربه میکند. هم مسلمانان و هم مسیحیان هدف حمله، آدمربایی و کشتار توسط گروههای مسلح قرار گرفتهاند. گروههایی مانند «بوکو حرام» و «شاخهی غرب آفریقای داعش» اقدام به سوزاندن کلیساها و مساجد کردهاند.
در منطقه موسوم به «کمربند میانی» (که شمالِ عمدتاً مسلماننشین را از جنوبِ عمدتاً مسیحینشین جدا میکند)، تنش بین کشاورزان (که غالباً مسیحی هستند) و دامداران (که غالباً مسلمان هستند) منجر به درگیریهای خشونتآمیز بر سر زمین و منابع شده است. سایر کشورهایی که در این دستهبندی (خصومت اجتماعی بسیار بالا) قرار دارند عبارتند از: افغانستان، مصر، هند، عراق، پاکستان و سوریه.
۵. محدودیتهای دولتی و قوانین شریعت
نیجریه در شاخص محدودیتهای دولتی بر دین، در رده «بالا» قرار میگیرد. دولت از قوانین کیفری شریعت برای محاکمه مسلمانان متهم به فعالیتهای مرتبط با همجنسگرایان استفاده کرده و همچنین از قوانین توهین به مقدسات (کفرگویی) برای مجازات مسلمانان، مسیحیان و انسانگرایانی که متهم به توهین به اسلام هستند، بهره برده است. دادگاههای شریعت در ۱۲ ایالت شمالی و همچنین در قلمرو پایتخت فدرال (FCT) دایر هستند.[1]
[1] pewresearch.org/short-reads/2025/11/11/5-facts-about-religion-in-nigeria
