ساعت دو بامداد از خواب بیدار شدم و نمیدانستم صداهایی که میشنوم آژیر حملهی هوایی است یا جمعیتهایی در کنیسههای نزدیک که تا دیروقت در حال آواز خواندن و رقصیدن برای جشن پوریم هستند.
روز چهارشنبه هزاران یهودی اسرائیلی، با وجود دستور پلیس و فرماندهی جبههی داخلی، به خیابانهای اورشلیم آمدند.
در سوی دیگر شهر، مسجد الاقصی برای پنجمین روز در میانهی ماه رمضان بسته مانده بود، با این توجیه که جنگ در جریان است و اجازه دادن به نماز عمومی خطرناک است.
برای لحظهای کوتاه، فضایی شبیه کارناوال در اسرائیل شکل گرفت. لیمور سون هار-ملخ، عضو کنست، لباس جلاد پوشیده بود. حزب او حامی اصلی طرح قانونیای است که اکنون در کنست در حال بررسی است و بر اساس آن برای زندانیان فلسطینی محکوم به قتل مجازات اعدام در نظر گرفته میشود.
آیا این یک جشن بود یا یک جنگ؟
اتسیق که در یک فروشگاه مواد غذایی در اورشلیم کار میکند، نظریهی خاص خود را دربارهی اینکه چرا نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو این زمان را برای بمباران ایران انتخاب کرد، دارد: بازتابی از کشته شدن «هامان» در داستان پوریم در کتاب استر که در این جشن خوانده میشود.
هامان، یکی از مقامهای دربار پادشاه ایران در دوران امپراتوری هخامنشی، در توطئهای برای کشتن یهودیان منطقه شکست خورد و پس از مداخلهی مردخای به دار آویخته شد.
وقتی از اتسیق پرسیدم در میانهی بحران کنونی چگونه دوام آورده است، پاسخ داد:
«ما جنگها را دوست داریم. برای کسبوکار غذا هم خوب است.»
تغییر روایت
اتسیق بههیچوجه تنها نیست. شبکههای اجتماعی پر شده از تصاویری که در آنها آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین ایران، بهصورت دیجیتالی به هامانِ شرورِ امروز تبدیل شده است. در یکی از این تصاویر، او با «گوشهای هامان» نشان داده شده؛ اشارهای به شیرینیهای مثلثی هامانتاشن که یهودیان بهطور سنتی در جشن پوریم میخورند.
بسیاری از رسانههای اسرائیلی نیز پرسیدهاند آیا تاریخ در حال تکرار شدن است. آوری گیلاد، چهرهی باسابقهی تلویزیون در شبکهی ۱۲، روز سهشنبه برنامهی خود را با لباس خلبان اجرا کرد.
گیلاد گفت فصل تازهای در کتاب استر در حال نوشته شدن است:
«شگفتانگیز است که پس از دو هزار سال رخ میدهد و واقعاً همان داستان است… کل روایت در مقیاسی تاریخی و حیرتانگیز به پایان میرسد.»
اسرائیل بهتدریج در حال تغییر روایتی است که میگفت موجودیت آن نتیجهی هولوکاست است. اکنون زبانی تازه در حال شکلگیری است که از داستانهای کتاب مقدس برای توجیه چشماندازی از اسرائیل بزرگ استفاده میکند.
در آستانهی پوریم، نتانیاهو از محل اصابت موشک ایرانی در بیتشمش در نزدیکی اورشلیم بازدید کرد؛ حملهای که ۹ اسرائیلی را کشته بود.
او پس از آن در شبکهی اجتماعی ایکس نوشت:
«در بخش تورات این هفته میخوانیم: ”به یاد بیاورید که عمالیق با شما چه کرد.” ما به یاد میآوریم و عمل میکنیم.»
این مقایسه با دشمن کتابمقدسی قوم یهود پیشتر نیز پس از حملهی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه حماس مطرح شده بود.
پیش از آنکه نخستوزیر در محل حاضر شود، یکی از ساکنان منطقه یک طالیت (شال دعای یهودی) پیدا کرده بود که از حملهی موشکی سالم مانده بود.
او گفت: «همهچیز اینجا سوخته، اما فقط طالیت و کتاب دعای یلکوت یوسف نسوختهاند. این یک معجزه است، پس بیایید با هم دعا کنیم.»
وزرای دولت نیز به هدفی مذهبی برای حمله به ایران اشاره کردهاند. اوریت استروک، وزیر امور شهرکسازی، در مصاحبهای رادیویی گفت:
«وقتی نخستوزیر با من تماس گرفت… به او گفتم مناسب است که این اتفاق در شبات زاخور رخ میدهد، زمانی که دربارهی نابودی عمالیق میخوانیم.»
گفته میشود نتانیاهو پاسخ داده است:
«این بار ما فقط یادآوری و خواندن نمیکنیم؛ این بار عمل میکنیم.»
عبور از مرزها
در ائتلافی که بر حمایت احزاب مذهبی تکیه دارد، دیگر اعضای دولت نتانیاهو نیز دیدگاههای مشابهی ابراز کردهاند.
میخال وولدگیر، عضو کنست از حزب صهیونیسم مذهبی، به یک ایستگاه رادیویی اسرائیلی گفت:
«ما در حال ساختن تاریخ هستیم. خودمان را وارد کتاب مقدس میکنیم. این روزها برای ملت اسرائیل روزهایی خاص و مقدس است؛ همه چیز به سوی بهتر شدن در حال تغییر است.»
این روایت که مردم یهود در حال انتقام گرفتن از گذشتهی کتابمقدسی هستند، آنقدر نیرومند شده که حتی سیاستمداران سکولار نیز از آن استفاده میکنند.
یولیا مالینوفسکی، عضو کنست از حزب سکولار مخالف اسرائیل بیتنو، پس از ترور خامنهای نوشت:
«هامانِ مدرن از میان برداشته شد.»
همچنین یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون که نمادی از سکولاریسم محسوب میشود، از ایدهی اسرائیل بزرگ حمایت کرد و گفت:
«صهیونیسم بر پایهی کتاب مقدس است. مأموریت ما بر سرزمین اسرائیل ریشهی کتابمقدسی دارد.»
این ایده هم از نظر فکری و هم سیاسی چارچوببندی شده است. ایتان لاسری، مشاور پیشین نتانیاهو، در وبسایت شبکهی ۱۴ گفت:
«دولت اسرائیل بار دیگر با تهدیدی از همان عرصهی تاریخی روبهرو است؛ این بار در قالب رژیم ایران.»
لاسری نتیجه گرفت: «کارزار پوریم… نبردی میان میل به نابودی و حق زندگی است. همانطور که در روزگار مردخای و استر تهدید به پیروزی تبدیل شد، در نسل ما نیز میتوانیم تهدید را به فرصت تبدیل کنیم.»
در ۷۵ سال گذشته، این کشمکش بهعنوان نزاعی بر سر زمین تعریف میشد و بنابراین چارچوب داشت؛ تعریف و مرز داشت. این مبارزه برای آزادسازی سرزمینهای فلسطینی از اشغال بود. زمین قابل مذاکره است؛ دین نیست.
اکنون آن مرزها در حال شکسته شدن است. اگر اسرائیلیها واقعاً میخواهند این درگیری را به یک مبارزهی مذهبی تبدیل کنند، باید به پیامدهای آن فکر کنند. آنها باید نیروهایی را در جهان اسلام در نظر بگیرند که برای مقابله با آنها برخیزند.
فلسطینیها اکنون نهتنها با اشغال، بلکه با نوعی بنیادگرایی مذهبی مسیحاییِ رو به رشد نیز دستوپنجه نرم میکنند. برای مخاطبان غربی، اسرائیل هنوز خود را بهعنوان یک دموکراسی غربی معرفی میکند. این کشور ادعا میکند که تندروهای مذهبی حماس و ایران هستند. اما بهطور فزایندهای، خود اسرائیل نیز در حال جنگی مذهبی است.[1]
[1] middleeasteye.net/opinion/israel-gripped-messianic-fervour-biblical-war
