دمشق، پایتخت سوریه، روز سهشنبه و در آستانه عید قربان، شاهد راهپیماییهای شبانه گستردهای بود که در چندین محله پایتخت، از جمله «الشعلان»، «الحمیدیه» و «رکنالدین» به راه افتاد. شرکتکنندگان تکبیرهای عید را سر دادند و «پرچمهای توحید» را برافراشتند.
این راهپیماییها که رهبری آن را شیخ «عبدالرزاق المهدی الدمشقی» بر عهده داشت، جنجال گستردهای را در شبکههای اجتماعی و رسانهها برانگیخت؛ این واکنشها از سوی کسانی بود که آن را احیای سنتهای دینیِ دیرینهفراموششده میدانستند، تا افرادی که از پیامدها و تأثیر آن بر بافت اجتماعی بیمناک بودند.
بر اساس گزارش حسابهای کاربری فعالان مدنی و ویدئوهای مستند منتشر شده در شبکههای اجتماعی، به گفته شرکتکنندگان، این راهپیماییهای شبانه برای احیای «سنت تکبیر» در دهه اول ماه ذیالحجه برگزار شد. این ویدئوها حضور شمار زیادی از شهروندان را نشان میدهد که در خیابانها گشته و تکبیر سر میدهند.
نکته قابل توجه در این راهپیماییها، برافراشتن «پرچمهای توحید» بود؛ پرچمهایی مزین به شهادتین که در سالهای اخیر به نماد برخی از گروههای تندروی اسلامی در سوریه گره خورده است.
عبدالرزاق المهدی: شخصیتی در کانون جنجالها
شیخ المهدی الدمشقی شخصیتی محوری در این راهپیماییها به شمار میرود. او پیش از جدایی و بازگشت به دمشق، نقش برجستهای به عنوان یکی از مقامات ارشد شرعی در «هیئت تحریر الشام» ایفا میکرد.
المهدی در حال حاضر به عنوان امام جماعت و خطیب در یکی از مساجد بزرگ دمشق فعالیت میکند و از پایگاه مردمی گستردهای در میان محافل محافظهکار برخوردار است.
در بحبوحه جنجالهای کنونی، حامیان او رهبریاش در این راهپیماییها را تأکیدی بر «هویت اسلامی شهر» میدانند، در حالی که منتقدانش بر این باورند که حضور او در چنین مراسمی، به ویژه با برافراشتن پرچمهای توحید، میتواند حامل پیامهای سیاسی و مذهبی فراتر از یک جشن ساده برای عید قربان باشد.
به گفته فعالان، این ارتباط باعث ایجاد نگرانیهایی در میان برخی افراد نسبت به نمادگرایی این راهپیماییها شده است؛ مسئلهای که میتواند نشاندهنده نفوذ یک ایدئولوژی خاص در پایتخت سوریه باشد.
همچنین این راهپیماییها بحثهای گستردهای را در پلتفرمهای اجتماعی و در میان محافل سوری به راه انداخته است. بسیاری از فعالان و کاربران توییتر این صحنهها را بیانی از آزادی مذهبی و بازگشت به مناسکی میدانند که نظام بشار اسد پیشتر با آنها مبارزه میکرد.
در مقابل، گروهی دیگر این پرسش را مطرح کردند که آیا این راهپیماییها مجوزهای قانونی رسمی را از مقامات محلی دریافت کردهاند یا خیر. آنها با یادآوری قانون جنجالی اخیر که برگزاری هرگونه تظاهرات یا تجمع عمومی بدون دریافت مجوز پیشین دولتی را ممنوع میکند، آنچه را که «برخورد گزینشی در اجرای قانون» و اعطای امتیازات به گروههای خاص به ضرر دیگران خواندند، محکوم کردند.
این جنجال، بازتابدهنده شکافی عمیق پیرامون تغییر و تحول دمشق است؛ گذار از فضایی با جلوههای فرقهگرایانه ، به فضایی با رویکرد تندروی اسلامی این وضعیت در میان نگرانیهایی رخ میدهد.[1]
[1] mc-d.co/2H0x
