امسال چهارم ژوئیه، دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده، با آغاز مراسم ششروزه تشییع و بزرگداشت شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای همزمان شد. در حالی که میلیونها آمریکایی خود را برای برگزاری مراسم سالگرد استقلال کشورشان آماده میکردند، گروهی از فعالان اسلامگرا، شخصیتهای سیاسی و رسانهای و همچنین برخی جریانهای چپ از کشورهای غربی راهی تهران شدند تا در مراسم تشییع و بزرگداشت رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران حضور یابند. از نگاه این جریانها، این حضور بیانگر همبستگی با محور مقاومت و حمایت از مواضع جمهوری اسلامی ایران در برابر سیاستهای آمریکا و اسرائیل بود. این رویداد همچنین از منظر برخی تحلیلگران، نشاندهنده همگرایی میان بخشی از جریانهای اسلامگرا و گروههایی از چپگرایان غربی تلقی شد.
علاوه بر افرادی که از آمریکا و انگلیس برای حضور در مراسم به تهران سفر کردند، شماری از خبرنگاران، فعالان رسانهای و چهرههای سیاسی غربی نیز به دعوت جمهوری اسلامی ایران در این مراسم شرکت کردند. از جمله شناختهشدهترین این افراد، «کالا والش» بود که در برخی رسانههای آمریکایی از جمله فاکسنیوز و نیویورکپست نیز مورد توجه قرار گرفت. او آیتالله خامنهای را «بزرگترین رهبر ضد امپریالیسم» دوران زندگی خود توصیف کرد و در چهارم ژوئیه نیز در پیامی نوشت: «درود و افتخار بر رهبر شهید جهان آزاد، سید علی خامنهای.»
کالا والش و تصویر او از آیتالله خامنهای
والش در ویدئویی که برای رسانه VPol تهیه شده بود، آیتالله خامنهای را «پدر یک ملت» توصیف کرد. او همچنین اظهار داشت که رهبر جمهوری اسلامی ایران «تنها رهبر ایران یا جهان اسلام نبود، بلکه برای همه ملتها و انسانهایی که در برابر استکبار و سلطهطلبی مبارزه میکنند، الهامبخش به شمار میرفت.»
وی در همان ویدئو، حضور گسترده مردم در مراسم تشییع را نشانهای از «تداوم انقلاب اسلامی» دانست و آن را بازتابی از همراهی بخش قابل توجهی از جامعه ایران با آرمانهای انقلاب اسلامی توصیف کرد.
چند روز پیش از ازسرگیری درگیریها میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران، والش درباره مراسم بزرگداشت آیتالله خامنهای نوشت:
«این مراسم نشان داد که جنگ آمریکا و اسرائیل نه تنها به اهداف اعلامشده خود دست نیافت، بلکه نتیجهای معکوس به همراه داشت. تغییر نظام سیاسی در ایران محقق نشد، بلکه جامعه ایران بیش از گذشته حول محور انقلاب اسلامی انسجام پیدا کرد. ایران با وجود هزینههای سنگین جنگ، جایگاه خود را حفظ کرد و در مقابل، آمریکا و اسرائیل با چالشهای بیشتری روبهرو شدند؛ به گونهای که جمهوری اسلامی ایران بیش از پیش به یکی از محورهای مورد توجه ملتها و کشورهای مستقل تبدیل شده است.»
او همچنین در جریان سفر خود به ایران، شعارهایی در حمایت از جمهوری اسلامی و در مخالفت با سیاستهای آمریکا و اسرائیل به زبان فارسی سر داد.
والش علاوه بر مواضع سیاسی، به جنبههای فرهنگی شخصیت آیتالله خامنهای نیز پرداخت و از ایشان به عنوان «شاعر و نویسندهای پرکار» یاد کرد. آیتالله خامنهای آثار شعری متعددی دارد و علاقه و فعالیت ایشان در حوزه شعر و ادبیات فارسی از سالها پیش شناخته شده است، هرچند درباره جایگاه ادبی اشعار ایشان، دیدگاههای متفاوتی در میان منتقدان ادبی وجود دارد.
والش که پیشتر عضو سازمان «سوسیالیستهای دموکرات آمریکا» بوده و از حامیان کوبا نیز به شمار میرود، همچنین تصویری از فیدل کاسترو منتشر کرد و به روابط و احترام متقابل میان رهبر انقلاب کوبا و آیتالله خامنهای اشاره داشت.
جکسون هینکل؛ حمایت آشکار از آیتالله خامنهای
جکسون هینکل، از بنیانگذاران حزب کمونیست آمریکا و از چهرههای شناختهشده شبکه اجتماعی X با نزدیک به چهار میلیون دنبالکننده، به دعوت جمهوری اسلامی ایران در مراسم تشییع حضور یافت و مواضعی صریح در حمایت از آیتالله خامنهای اتخاذ کرد. او در طول برگزاری مراسم چندین بار با حروف بزرگ عبارت «زنده باد خامنهای» را منتشر کرد و در پیامهای متعدد دیگری نیز از ایشان با عنوان «قهرمان» یاد کرد.
هینکل در جریان مراسم، آیتالله خامنهای را «رهبر شهید انقلاب اسلامی» خواند و از نقش ایشان در هدایت جمهوری اسلامی ایران تجلیل کرد. او همچنین در جریان حضور خود در تهران، در مراسمی که شعارهایی علیه سیاستهای آمریکا سر داده میشد، شرکت کرد و پرچمی با نمادهای مرتبط با جریانهای اسلامگرا در دست داشت. هینکل که خود را «کمونیست ماگا» معرفی میکند، ویدئویی از حضورش در مراسم با شعار «مرگ بر آمریکا» منتشر نکرد، اما ویدئویی از هدایت شعار «مرگ بر صهیونیسم» در میان حاضران را در صفحه شخصی خود منتشر ساخت.
وی آیتالله خامنهای را «رهبر عزیز» خطاب کرد و در پیامهای مختلف نوشت که ایشان «در سمت درست تاریخ قرار داشتند» و از عملکرد و مواضع ایشان دفاع کرد.
هینکل در ادامه فعالیت رسانهای خود، آیتالله خامنهای را شخصیتی معرفی کرد که به باور او «برای آزادی ملتها مبارزه کرد.» او همچنین در پیامی که همزمان با چهارم ژوئیه منتشر شد، نوشت:
«هر آمریکایی که خود را میهندوست میداند، شایسته است برای ادای احترام به زندگی سید علی خامنهای اقدام کند.»
جکسون هینکل در جریان سفر خود به ایران، علاوه بر مواضع سیاسی، از برخی نمادهای مذهبی نیز استفاده کرد. او هنگام ورود به تهران تیشرتی با عبارت «ارتش خدا» بر تن داشت و با وجود آنکه خود را یک مسیحی ارتدوکس معرفی میکند، گردنبندی با نماد منسوب به امام علی(ع) نیز به همراه داشت. هینکل در گفتوگویی با یک خبرنگار هندی اظهار داشت:
«درهای بهشت هرگز به روی ترامپ یا کسانی که این اقدامات را انجام دادند، گشوده نخواهد شد.»
هینکل که پیشتر در شبکههای اجتماعی نوشته بود «ایران از مسیحیان دفاع میکند»، در جریان حضور خود در تهران تلاش کرد تصویری از همزیستی ادیان در جمهوری اسلامی ایران ارائه دهد. او و «بشری شیخ»، خبرنگار مسلمان بریتانیایی که او نیز از میهمانان این مراسم بود، تصاویر و ویدئوهایی از ایستگاه متروی «حضرت مریم(س)» در تهران منتشر کردند.
در یکی از این ویدئوها، هینکل به وجود بخشهایی از انجیل درباره میلاد حضرت عیسی(ع) و نیز نقلقولهایی از امام خمینی(ره) درباره حضرت مسیح(ع) در فضای این ایستگاه اشاره میکند. او همچنین از وجود آیاتی درباره حضرت عیسی(ع) در قرآن ابراز شگفتی میکند.
برداشتهای متفاوت درباره جمهوری اسلامی ایران
در کنار فعالان حاضر در مراسم، برخی روزنامهنگاران و تحلیلگران غربی نیز دیدگاههایی درباره ایران مطرح کردند که با واکنشهای مختلفی روبهرو شد.
«گلن گرینوالد»، روزنامهنگار آمریکایی با ۲.۴ میلیون دنبالکننده در شبکه X، در واکنش به حضور «مکس بلومنتال» در ایران نوشت که او «با وجود یهودیبودن و تابعیت آمریکایی، بدون مشکل در ایران حضور یافته است.» گرینوالد با این اظهار نظر تلاش داشت میان مخالفت جمهوری اسلامی با صهیونیسم و نگاه آن به یهودیان تمایز قائل شود.
گرینوالد همچنین با اشاره به جمعیت گسترده شرکتکنندگان در مراسم تشییع نوشت که تصور چنین تجمعی برای تمام رهبران معاصر آمریکا دشوار است.
«مکس بلومنتال» نیز ویدئویی از شعار «حیدر حیدر» در میدان انقلاب تهران منتشر کرد و فضای مراسم را پرشور توصیف کرد.
«دیمیتری لاسکاریس»، روزنامهنگار و حقوقدان کانادایی، نیز در شبکه X نوشت:
«در آمریکا افراد بیخانمان را همهجا میتوان دید، اما این سومین سفر من به ایران طی چهارده ماه گذشته است و تاکنون حتی یک فرد بیخانمان مشاهده نکردهام.»
حضور نمایندگان انصارالله یمن در مراسم
یکی از نکات مورد توجه در مراسم، حضور نمایندگانی از جنبش انصارالله یمن بود؛ موضوعی که بازتاب گستردهای در میان فعالان رسانهای غربی حاضر در تهران پیدا کرد.
جکسون هینکل با انتشار تصویری از خود در کنار «مکس بلومنتال» و یکی از نمایندگان انصارالله، در شبکه X نوشت:
«یمن به تهران رسیده است.»
«سلیمان احمد»، روزنامهنگار مستقر در انگلیس، نیز چندین تصویر از حضور خود در کنار اعضای هیئت یمنی منتشر کرد. او در یکی از پیامهایش نوشت:
«حوثیها؛ اتفاقات بزرگی در پیش است.»
سلیمان احمد در ویدئوهای دیگری که از تهران منتشر کرد، خود را در میان نیروهای لشکر فاطمیون نشان داد؛ تشکلی که از سوی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بخشی از نیروهای مقاومت منطقه شناخته میشود، اما ایالات متحده و کانادا آن را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دادهاند.
احمد در یکی از این ویدئوها گفت:
«باید مقاومت کرد. باید به مبارزه با ظلم ادامه داد و در برابر آمریکا و اسرائیل ایستادگی کرد. نباید عقب نشست.»
او که حضور در این مراسم را «فرصتی که شاید تنها یک بار در زندگی به دست آید» توصیف کرده بود، در جریان سفر خود دو بار در شبکه پرستیوی نیز حضور یافت.
در نخستین گفتوگو، درباره آیتالله خامنهای اظهار داشت:
«ایشان همواره منافع مردم ایران را در اولویت قرار میدادند و بدون آنکه در برابر آمریکا یا اسرائیل امتیازی بدهند، از منافع کشورشان دفاع میکردند.»
در برنامه دیگری نیز درباره تحولات بینالمللی گفت:
«امروز نشانههای تضعیف قدرت آمریکا آشکار شده و برتری نظامی این کشور مانند گذشته نیست.»
در یکی از راهپیماییها، «کریس هلالی»، عضو ایرانی ـ آمریکایی حزب کمونیست آمریکا، نیز در کنار سلیمان احمد حضور داشت.
هلالی در صفحه اینستاگرام خود تصاویری از سفر به ایران منتشر کرد؛ از جمله عکسی که در برابر تصویر آیتالله خامنهای ادای احترام میکند و تصویر دیگری که مقابل تابلویی با مضامین ضد دونالد ترامپ ایستاده است.
حضور بشری شیخ در رسانههای ایران
بشری شیخ، خبرنگار انگلیسی که پیشتر تصاویری از حضور خود در ایستگاه متروی حضرت مریم(س) منتشر کرده بود، در طول سفر خود بارها در رسانههای رسمی جمهوری اسلامی ایران حضور یافت.
او در شبکه X نوشت که هدفش انجام «روزنامهنگاری مستقل» و ارائه روایتی متفاوت از آن چیزی است که «رسانههای غربی» درباره ایران منتشر میکنند.
در جریان این سفر، وی با شماری از مسئولان جمهوری اسلامی گفتوگو و مصاحبه کرد و در برنامههای رسانهای مختلف نیز حضور یافت. بشری شیخ در شبکه X نیز گزارشهای متعددی از مراسم منتشر کرد. او در یکی از ویدئوهای خود، مراسم تشییع آیتالله خامنهای را چنین توصیف کرد:
«این یکی از تاریخیترین مراسمهای تشییع در جهان بود.»
وی همچنین در یکی از نشستهای خبری برگزارشده در تهران، پرسشی درباره برخورد احتمالی با رهبران ادیان مطرح کرد که بازتاب گستردهای در رسانهها یافت. او در پیام دیگری نوشت:
«زنده باد جمهوری اسلامی.»
بشری شیخ همچنین تصاویری از مشارکت خود در یک برنامه هنری به مناسبت دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا منتشر کرد؛ برنامهای که از نگاه برگزارکنندگان آن، به بررسی سیاستها و عملکرد ایالات متحده در دو قرن گذشته اختصاص داشت و در آن تصویری موزاییکی از بنیامین نتانیاهو نیز به نمایش درآمد.
اسلامگرایان آمریکایی
حضور در مراسم بزرگداشت آیتالله خامنهای تنها به فعالان سیاسی و رسانهای غربی محدود نبود. شماری از شخصیتها و تشکلهای اسلامگرای آمریکایی نیز با سفر به ایران، انتشار پیام در شبکههای اجتماعی یا برگزاری مراسم یادبود در مراکز اسلامی آمریکا، نسبت به درگذشت رهبر جمهوری اسلامی ایران واکنش نشان دادند.
از جمله، مسجد «ماناساس» در ایالت ویرجینیا چندین مراسم با عنوان بزرگداشت آیتالله سیدعلی خامنهای برگزار کرد. در اطلاعیههای این مرکز از حاضران خواسته شده بود برای آن مرحوم دعا کنند و از خداوند بخواهند که «به پاس سالها خدمت و مجاهدت، عالیترین درجات را به ایشان عطا فرماید.»
در این اطلاعیهها از آیتالله خامنهای با عنوان «امام» نیز یاد شده بود؛ عنوانی که در ادبیات جمهوری اسلامی ایران برای رهبر انقلاب اسلامی کاربرد دارد.
گروه دیربورن
جامعه شیعیان شهر دیربورن در ایالت میشیگان نیز از دیگر گروههایی بود که به مناسبت رحلت آیتالله خامنهای برنامههایی برگزار کرد.
احمد چراره، مدیر مؤسسه «هادی»، در مجموعهای از استوریهای اینستاگرامی، تصاویر سفر خود به تهران را منتشر کرد. او یک روز پیش از مراسم تشییع نوشت:
«بزرگترین مرد دوران ما فردا به خاک سپرده خواهد شد.»
بر اساس مطالب منتشرشده در صفحه فیسبوک مؤسسه هادی، این مجموعه تحت مدیریت شیخ اسامه عبدالغنی فعالیت میکند؛ روحانی شیعهای که چندی پیش نیز آیتالله خامنهای را رهبر مذهبی جامعه شیعی خود در مرکز «نور هدایت» (Light of Guidance) در دیربورن معرفی کرده بود.
در دهم ژوئیه، مرکز «نور هدایت» مراسمی با عنوان «یادبود شهادت» آیتالله خامنهای برگزار کرد.
اسامه عبدالغنی در سخنان خود ضمن تجلیل از شخصیت آیتالله خامنهای، ایشان را در کنار رهبران جریان مقاومت منطقه مورد اشاره قرار داد و گفت:
«اکنون روایتهای بیشتری درباره ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی این مرد بزرگ منتشر خواهد شد و به تدریج ابعاد مختلف زندگی او روشنتر میشود.»
در این مراسم، نماهنگی از حسین طاهری، مداح ایرانی، در بزرگداشت آیتالله خامنهای برای حاضران پخش شد.
همان حسین طاهری پیشتر در مراسم تشییع تهران، پیش از سخنرانی جکسون هینکل، او را به حاضران معرفی کرده بود.
حسن سلامی، وکیل و شاعر ساکن دیربورن که اشعار خود را در برنامههای مرکز «نور هدایت» نیز اجرا میکند، در مراسم دهم ژوئیه از آیتالله خامنهای تجلیل کرد.
او در بخشی از سخنان خود، با استفاده از استعاره «اکسیژن»، نقش آیتالله خامنهای را در حیات فکری و معنوی پیروانش توصیف کرد و گفت که ایشان «به ما زندگی بخشید.»
سلامی همچنین در شعری که در این مراسم قرائت کرد، برداشت خود از اسلام و نقش آیتالله خامنهای را چنین بیان کرد:
اسلام او، اسلام حقیقی بود؛ نه فقط در نظر، بلکه در عمل.
رفتار او اسلام اصیل محمدی را زنده کرد؛ نه آن معنویت منفعل و تحریفشدهای که از راه تبلیغات و انحراف، دین را از جامعه و سیاست جدا میکند.»
چند روز پیش از این مراسم نیز سلامی در اینستاگرام درباره تشییع آیتالله خامنهای و حضور گسترده مردم در آن اظهار نظر کرده بود.
او گفت:
«اگر آنگونه که برخی رسانهها میگویند، این نظام یا این شخصیت تا این اندازه فاقد محبوبیت بود، چگونه چنین مراسمی شکل گرفت؟ چگونه افرادی با گرایشها و پوششهای متفاوت در این مراسم حضور یافتند و برای او ابراز احساسات کردند؟»
سلامی در ادامه سخنان خود، مشروعیت جمهوری اسلامی را در همراهی مردم با آن دانست و در مقابل، مراسم جشنهای ملی آمریکا را نمونهای از آیینهای سیاسی این کشور توصیف کرد.
او با اشاره به مراسم آتشبازی روز استقلال آمریکا در واشنگتن گفت این برنامهها نمایش قدرت سیاسی و اقتصادی ایالات متحده است و در مقابل، ایران را کشوری معرفی کرد که به باور او حرکت خود را بر پایه ارزشهای دینی و الهی تنظیم کرده است.
سلامی در ویدئوی دیگری نیز اظهار داشت:
«خداوند آیتالله خامنهای را همانگونه که حضرت یوسف را بالا برد، رفعت بخشید.»
او افزود:
«امام خامنهای هیچگاه از بیان آنچه حق میدانست هراس نداشت و برای مسلمانانی که در غرب زندگی میکنند نیز الگوی شجاعت در بیان عقیده بود.»
احمد القزوینی و دیگر چهرههای شیعه در دیربورن
احمد القزوینی، از دیگر روحانیان شیعه ساکن دیربورن، نیز در سخنرانیای که بعدها از صفحه اینستاگرام او حذف شد، به رحلت آیتالله خامنهای پرداخت. در ویدئوی این سخنرانی که ۹ ژوئیه در «مؤسسه اسلامی آمریکا» ایراد شده، القزوینی گفت:
«امروز کمتر رهبری را میتوان یافت که از چنین جایگاه و نفوذی برخوردار باشد.»
وی همچنین از مواضع آیتالله خامنهای در قبال رژیم صهیونیستی تمجید کرد و افزود:
«چنین شخصیتهایی از مراجع و رهبران دینی ما به شمار میآیند.»
رسانه Basira Press که توسط «علی سلام» (الکس فیدل)، از فعالان اسلامگرای آمریکایی اداره میشود، نیز در شبکه X درباره مراسم تشییع نوشت که حضور گسترده مردم «پیامی برای قدرتهایی بود که از نگاه آنان در رأس جریان سلطه جهانی قرار دارند.»
اسلامگرایان انگلیسی
حضور در مراسم تشییع آیتالله خامنهای تنها به فعالان آمریکایی محدود نبود و شماری از شخصیتهای اسلامگرای انگلیسی نیز برای شرکت در این مراسم به تهران سفر کردند.
از جمله آنان حسین مکی بود که در صفحه اینستاگرام خود آیتالله خامنهای را «قهرمان زندگی من» توصیف کرد.
او نوشت:
«وقتی به آغاز و پایان زندگی ایشان نگاه میکنیم، با شخصیتی روبهرو هستیم که ویژگیهای کمنظیری داشت.»
مکی همچنین آیتالله خامنهای را شخصیتی دانست که به اعتقاد او «تعالیم اسلام، قرآن و اهلبیت(ع) را به زیباترین شکل نمایندگی میکرد.»
دیگر شخصیت حاضر در تهران، عمار کاظمی، پادکستر انگلیسی بود. او با انتشار تصاویری از مراسم تشییع نوشت:
«ما جز نیکی و خیر از ایشان چیزی ندیدهایم.»
کاظمی در ویدئویی دیگر نیز گفت:
«دیدن تابوت کسی که آرزو داشتم روزی پشت سر او نماز بخوانم یا دستکم در یکی از سخنرانیهایش حضور پیدا کنم، بسیار اندوهبار بود.»
او همچنین از آنچه «خشم مردم نسبت به سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی» توصیف کرد، سخن گفت.
کاظمی در نوشته دیگری درباره مراسم اظهار داشت:
«بسیاری از مردم غرب قادر نیستند میزان علاقه و احترام گروه زیادی از مردم نسبت به آیتالله خامنهای را درک کنند؛ زیرا نظام ارزشی متفاوتی بر جوامع دیگر حاکم است.»
او در ادامه، فرهنگ سیاسی و اجتماعی غرب را مورد انتقاد قرار داد و اعتراضات سال ۱۳۸۸ ایران را نیز حرکتی دانست که به اعتقاد او با حمایت خارجی دنبال میشد.
حسن القادری، دیگر فعال رسانهای و اسلامگرای انگلیسی، اگرچه به ایران سفر نکرد، اما در شبکه X چندین پیام درباره آیتالله خامنهای منتشر کرد.
او در یکی از پیامهای خود نوشت:
«سید علی خامنهای مدافع آزادی و کرامت انسان بود.»
در پیام دیگری نیز با انتشار ویدئویی نوشت: «محبوب ما» و گفت:
«به فرزندانتان، نوههایتان و همه مردم جهان بگویید؛ تاریخ ثبت خواهد کرد که مردی در دهه هشتم زندگی خود، در برابر قدرتهای بزرگ جهان ایستاد و اعلام کرد که تسلیم نخواهد شد. آنان تلاش کردند او را وادار به عقبنشینی کنند، اما او راهی جز راه کربلا نمیشناخت.»
در مجموع، حضور طیفی از فعالان سیاسی، رسانهای و مذهبی غربی در این مراسم، نشان داد که جمهوری اسلامی ایران همچنان در میان بخشی از جریانهای سیاسی و فکری خارج از کشور، بهویژه گروههایی که رویکردی انتقادی نسبت به سیاستهای آمریکا و اسرائیل دارند، از حمایت و همدلی برخوردار است؛ موضوعی که نویسنده این گزارش از آن با عنوان «ائتلاف سرخ و سبز» یاد کرده است.[1]
[1] meforum.org/islamist-watch/articles/the-red-green-alliance-on-parade
