دیدارهای دیپلماتیک اخیر در واتیکان، نشاندهنده استمرار پیوند نزدیک میان پاپ لئو و رهبران اسرائیل در میانه جنگ ظالمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران است. در نقطه اوج تنشهای لفظی واتیکان با واشنگتن، در ۳ آوریل (مصادف با جمعه نیک مسیحیان و همزمان با اعیاد عید پاک و پسح یهودیان)، پاپ لئو تماس تلفنی مستقیمی با اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور رژیم صهیونیستی برقرار کرد. طبق بیانیههای رسمی منتشر شده از سوی دفتر مطبوعاتی واتیکان و دفتر ریاستجمهوری اسرائیل، در این مکالمه بر لزوم بازگشایی تمامی مجاری دیپلماتیک ممکن برای پایان دادن به درگیریها و دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار در خاورمیانه تأکید شد.
پاپ لئو از هرتزوگ خواست تا قوانین بشردوستانه بینالمللی را محترم شمرده و حفاظت از جان غیرنظامیان در جریان بمبارانها را تضمین کند. در مقابل، هرتزوگ با رویکردی توجیهگرایانه به تشریح نگرانیهای امنیتی اسرائیل پرداخت و به تهدیدات مداوم و شلیک موشکهای ایران به اماکنی در مجاورت سایتهای مقدس مسیحیان، مسلمانان و یهودیان در اورشلیم اشاره کرد. وی همچنین بر تهدیدات فزاینده سازمان تروریستی حزبالله لبنان برای ثبات منطقه و امنیت جوامع مسیحی ساکن در دو سوی مرز لبنان و اسرائیل تأکید کرد. این گفتگوی تلفنی در عالیترین سطح، نشاندهنده سوگیری دیپلماتیک واتیکان بود؛ پاپ نشان داد که تهدیدات امنیتی علیه اسرائیلیها را کاملاً درک کرده و سعی دارد برجسته کند، اما در عین حال، تلاش میکند وجههی او به عنوان یک مرجع اخلاقی جهانی لطمهدار نشود.
همچنین پیش از این، پاپ لئو در ۲۳ مارس ۲۰۲۶، در واتیکان میزبان دنی دایان، رئیس مرکز جهانی یادبود هولوکاست (ید وشم؛ Yad Vashem) بود. این دیدار استراتژیک که با حضور سفیر اسرائیل در واتیکان، یارون سیدمن برگزار شد، توسط مقامات ید وشم فضایی «بسیار گرم و سازنده» توصیف گردید.
محور اصلی این مذاکرات، بررسی راهکارهای مشترک برای مقابله با موج فزاینده یهودستیزی در سراسر جهان بود که در سایه جنگ تشدید شده بود. دایان در این دیدار استدلال کرد که یهودستیزی معادل تعصب و نژادپرستی است و به هیچوجه نباید آن را با سیاستهای دولت اسرائیل گره زد یا به دلیل تصمیمات ژئوپلیتیک تلآویو، یهودیان را در جهان مقصر دانست. در این دیدار نمادین، دایان نسخهای از نقاشی Where Art Thou? اثر کارول دویچ (Carol Deutsch)، هنرمند بلژیکی کشتهشده در هولوکاست را به پاپ اهدا کرد. این اثر هنری ادای احترامی به سخنرانی سال ۲۰۱۴ پاپ فرانسیس در ید وشم بود.
پاپ لئو ضمن تأیید مواضع دایان و محکوم کردن قاطعانه هرگونه یهودستیزی، بر اهمیت استفاده از آرشیوهای محرمانه واتیکان برای گسترش تحقیقات هولوکاست، شناسایی قربانیان یهودی و مبارزه با تحریف تاریخ تأکید ورزید. در پایان دیدار، پاپ دعوت دایان برای سفر به ید وشم در کوه هرتزل در اورشلیم را پذیرفت.[1]
پیام این دیدار در اوج حملات نظامی رژیم صهیونیستی علیه ایران بسیار روشن بود: واتیکان به شدت به آرمان صهیونیسم متعهد است، حتی اگر پاپ در خط مقدم منتقدان ترامپ باشد.
آنچه در ادامه میخوانید، گفتگوی خبرنگار ایتالیایی، باربارا اوگلیتی با دانی دایان، است. این گفتگو تنها برای روشنتر شدن فضای دیدار دایان با پاپ لئو ترجمه و منتشر میشود. دانی دایان، رئیس مؤسسه «ید وشم» (مرکز ملی یادبود هولوکاست در بیتالمقدس) که پیشتر ریاست دورهای «اتحاد بینالمللی یادبود هولوکاست» (IHRA) را بر عهده داشت، در این گفتگو از چالشهای حفظ حافظه تاریخی در غیاب بازماندگان و تنشهای جاری با ایران میگوید.
پرسش: مهمترین محورهای گفتگوی شما با پاپ لئو چه بود؟
دایان: دیدار بسیار تأثیرگذاری بود. ما بر این واقعیت تأمل کردیم که در برهه حساسِ تلاقی دو پویاییِ تعیینکننده قرار داریم: از سویی شاهدان عینی هولوکاست که صدای مستقیم فاجعه بودند، به سرعت در حال کاهش هستند و از سوی دیگر، با موج نگرانکننده و رو به رشد یهودستیزی مواجهیم. این ترکیب، چالشی جدی برای آینده بشریت ایجاد کرده است. پاپ لئو عمیقاً نسبت به این موج جدید یهودستیزی ابراز نگرانی کرد.
پرسش: با ناپدید شدن شاهدان مستقیم، رسالت «ید وشم» چگونه تغییر میکند؟
دایان: روایت تاریخ بدون حضور فیزیکی بازماندگان، کار ما را دشوارتر اما بسیار ضروریتر میکند. خطر اصلی این است که فضا برای منکران هولوکاست و تحریفکنندگان تاریخ باز شود. شنیدن صدای یک بازمانده، مانند ایستادن روی پلی میان «اکنون» و «آشویتس» است. وقتی دیگر نتوان از این پل عبور کرد، باید ابزارهای نوآورانه و اصیلی بیابیم؛ از تئاترهایی بر پایه داستانهای واقعی گرفته تا تجربیات بصری و تعاملی که فراتر از اطلاعات، «احساس» را منتقل کنند.
پرسش: شما بر ضرورت پذیرش تعریف «اتحاد بینالمللی یادبود هولوکاست» از یهودستیزی تأکید دارید، اما برخی نگرانند که این تعریف مانع نقد مشروع سیاستهای اسرائیل شود.
دایان: این یک ادعای نادرست است. تعریف «اتحاد بینالمللی یادبود هولوکاست» صراحتاً نقد اسرائیل و سیاستهای دولت آن را مشروع میداند. واقعیت این است که هیچکس به اندازه خود اسرائیلیها منتقد دولتشان نیست. اما آنچه ما با آن مرزبندی میکنیم، «شیطانسازی» از اسرائیل، اعمال استانداردهای دوگانه، استفاده از ترمینولوژی نازیها برای توهین به یهودیان و انکار حق تعیین سرنوشت برای ملت یهود است که در واقع به معنای تلاش برای حذف موجودیت اسرائیل است.
پرسش: رژیم ایران همواره از انکار یا تحریف هولوکاست به عنوان ابزار سیاسی استفاده کرده است. نگاه شما به این موضوع در سایه تحولات نظامی کنونی چیست؟
دایان: این خود گواه دیگری است که موضوع، لزوماً عملکردهای اسرائیل نیست، بلکه نفرت از یهود در ماهیت خود است. وقتی سخن از نابودی یک کشور به میان میآید، از یک خط قرمز بنیادین عبور شده است.برخی ادعا میکنند که جنگ فعلی علیه ایران، انتخابی بود که اسرائیل انجام داد؛ اما هیچ چیز دورتر از واقعیت نیست. اسرائیل چاره دیگری نداشت. سالها گمان میرفت اظهارات مقامات ایران درباره نابودی اسرائیل صرفاً ابزاری برای فشار دیپلماتیک است، اما به مرور زمان مشخص شد که این یک «طرح عملیاتی دقیق» بوده است؛ از تجهیز نیروهای نیابتی در منطقه تا ابعاد هستهای. در چنین بافتی، اقدام پیشگیرانه ضرورتی حیاتی تلقی شد. من همواره از خود میپرسم اگر در سال ۱۹۳۹ رهبران جهان شجاعت متوقف کردن هیتلر را پیش از آنکه او حمله کند داشتند، آیا تاریخ تغییر نمیکرد؟ شاید هولوکاستی رخ نمیداد و شهرهای اروپا ویران نمیشدند.[2]
[1] jpost.com/christianworld/article-890985
magisterium.com/catholic-news/pope-leo-xiv-meets-2II9dn
[2]avvenire.it/mondo/il-presidente-dello-yad-vashem-lantisemitismo-e-una-sfida-decisiva_106291
