کتاب «Islamic Plan for Life» یک اثر پژوهشی در حوزه مطالعات اسلامی با رویکردی تربیتی و اخلاقی است. نویسنده، دکتر محمدعلی شمالی در این کتاب میکوشد تا با بهرهگیری از منابع دست اول اسلامی، چارچوبی منسجم و عملی از سبک زندگی مبتنی بر اصول و ارزشهای اسلام ترسیم کند. اثر حاضر با نگاهی به چالشهای دنیای معاصر، در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که آموزههای دین اسلام چگونه میتوانند به عنوان یک نقشه راه، به ابعاد گوناگون زندگی فردی و اجتماعی انسان جهت داده و او را در مسیر تعالی اخلاقی و فرهنگی یاری رسانند. این کتاب برای مخاطبانی که به دنبال درک کاربردیتر از دین در زندگی روزمره هستند، منبعی معتبر و راهگشا محسوب میشود.
هفت بخش کتاب، زنجیرهای پیوسته را پدید آوردهاند که از خودسازی فردی آغاز میشود و به تمدنسازی اسلامی میانجامد. در نخستین گام، «اخلاق فردی» با طرح مفاهیمی بنیادین همچون خودسازی، تهذیب نفس، تقوا، یاد خدا و توبه، زمینهساز پرورش روح انسان میگردد. نویسنده با پرسشهایی مقدس، خواننده را به تأمل در چیستی خودسازی و نشانههای تقوا فرامیخواند و از سوی دیگر، آثار و موانع یاد خدا را پیش میکشد.
بخش دوم کتاب به «اخلاق اجتماعی» اختصاص دارد و بر کیفیت تعامل با دیگران تمرکز میکند. در این بخش، مباحث مهمی همچون «حق الناس» و گستره آن، خیرخواهی، مواسات و ایثار با ذکر نمونههایی از تاریخ اسلام، و نیز اهمیت حسن خلق به عنوان زینت روح انسان، شرح داده شده است. در ادامه، کتاب وارد حوزه «نظام رفتاری فردی» میشود و به الزامات عملی دینداری میپردازد. موضوعاتی از قبیل شرایط تکلیف و بلوغ شرعی، اقسام و آثار نماز، جایگاه زکات در نظام مالی اسلام و اهمیت پاکیزگی و آراستگی در زندگی فرد مسلمان، محتوای اصلی این بخش را تشکیل میدهند.
«نظام رفتاری اجتماعی» عنوان بخش چهارم کتاب است که به عبادات جمعی میپردازد. در این بخش، جایگاه، شرایط و آثار نماز جمعه و جماعت و همچنین نقش مسجد به عنوان یک نهاد مهم اسلامی مورد تحلیل قرار گرفته است. بخش پنجم با عنوان «خانواده اسلامی» به نهاد بنیادین خانواده میپردازد و موضوعاتی چون اهمیت و چگونگی تشکیل خانواده، عوامل تحکیم بنیان آن، رابطه والدین و فرزندان، جایگاه محبت و نیز تکالیف متقابل در این نهاد مقدس را از منظر اسلام واکاوی میکند.
«جامعه» گستردهترین بخش کتاب است که ابعاد متنوع زندگی جمعی را در بر میگیرد. فصول این بخش به ترتیب به موارد زیر میپردازند: ضرورت قانون در زندگی اجتماعی، ابعاد عبادی و سیاسی حج، ضوابط روابط با جنس مخالف و مسئله حجاب، جایگاه اقلیتهای دینی در جوامع اسلامی و مسلمانان در جوامع غیرمسلمان، فریضه امر به معروف و نهی از منکر با ذکر شرایط، مراتب و آثار آن، دیدگاه اسلام در مورد جنگ و صلح و محکومیت تروریسم، و در نهایت مسئولیت انسان در قبال محیط زیست و نقد الگوی مصرف در جوامع امروزی. در پایان، بخش هفتم با عنوان «فرهنگ و تمدن اسلامی» به موضوع تقویم اسلامی اختصاص دارد و ضمن تبیین مبنای عبادی آن، به جایگاه ماههای قمری به ویژه ماه رمضان به عنوان ماه روزهداری و تلاوت قرآن میپردازد.
کتاب «Islamic Plan for Life»، فراتر از یک توصیف صرف نظری از مفاهیم دینی است. رسالت اصلی کتاب، نشان دادن کاربست عملی ایمان و اخلاق در متن زندگی روزمره و ارائه الگویی عینی برای زیستن مبتنی بر خرد دینی است؛ الگویی که بتواند در عین پایبندی به اصول، پاسخگوی نیازها و چالشهای انسان امروز باشد و او را در مسیر رسیدن به یک هویت دینی اصیل یاری کند. علاقهمندان برای آشنایی بیشتر با این اثر میتوانند نسخه الکترونیکی آن را از طریق نشانی https://shomali.net/flipbook/islamic-plan-for-life-farsi/ مشاهده کنند.
این کتاب در چهار زبان دیگر از جمله انگلیسی، عربی، ایتالیایی و اردو نیز تالیف شده است.
