در حالیکه در نپال معترضان خشمگین نخستوزیر را برکنار کرده و ساختمان پارلمان را در پی اعتراض به ممنوعیت شبکههای اجتماعی و اتهامات گسترده فساد به آتش کشیدند، در کشور همسایه، هند، این رویدادها در فضای مجازی بهنحوی کاملاً نادرست و با روایتی مذهبی بازنمایی شدهاند.
برخی کاربران و رسانههای هندی مدعیاند که اعتراضات در نپال درخواست برای تشکیل «دولت هندو» است، در حالی که گروهی دیگر برعکس، آن را حملهای به دین هندو توصیف میکنند.
گسترش این روایتها با گزارشهایی از سوی رسانهها و سیاستمداران راستگرای هند همراه شده که مدعیاند شورشیان به معبد پاشوپاتینات، یکی از مقدسترین اماکن هندو در نپال، حمله کردهاند.
مجری شبکه تلویزیونی راستگرای Zee News در گزارشی با نمایش صحنههایی از تجمع مردم بر دروازه معبد و تکان دادن آن گفت: «برخی از شورشیان که خود را در میان جمعیت پنهان کرده بودند، تلاش کردند معبد را تخریب کنند و پس از این حادثه بود که ارتش وارد عمل شد».
همچنین، جیوش میشرا، عضو حزب حاکم هند، بهاراتیا جاناتا (BJP) در ایالت بیهار که با نپال مرز مشترک دارد، اظهار داشت: «حمله به معبد، حمله به ایمان هندو است».
تعدادی از فعالان راستگرای فضای مجازی نیز این ادعاها را در میان هزاران دنبالکننده خود بازنشر کردند. با این حال، بررسی واقعیت توسط خبرگزاری AFP نشان داد که ویدئوی مورد ادعا به آیین مذهبی نَکسال بهاگواتی جاترا مربوط میشود که چند هفته پیش از آغاز خشونتها فیلمبرداری شده بود.
ک. ن. سوامی، یکی از راهبان سرشناس معبد، نیز با انتشار ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی این ادعاها را رد کرد و گفت: «من در حال حاضر درون معبد هستم و همه چیز در اینجا آرام است».
اعتراضات در نپال در پایتخت، کاتماندو، آغاز شد و با حضور گسترده جوانانی که خود را جنبش «نسل زد» (Gen Z) مینامند، شکل گرفت. این اعتراضات به سرعت در سراسر کشور گسترش یافت و پس از سرکوب مرگبار معترضان، ساختمانهای دولتی به آتش کشیده شدند. اندکی بعد، کِی.پی. شارما اُلی از مقام نخستوزیری استعفا داد، ساعاتی پس از آنکه معترضان خانهاش را به آتش کشیدند.
در فضای مجازی، صدها پست بدون ارائه مدرک مدعی شدهاند که این اعتراضات توسط «نیروهای ضدهندو و اسلامگرایان» سازماندهی و تأمین مالی شده است تا اماکن مذهبی را هدف قرار دهند.
نپال از سال ۲۰۰۸ بهعنوان جمهوری سکولار شناخته میشود، اما در این سالها بارها شاهد تظاهرات گروههایی بوده است که خواستار بازگشت به نظام «دولت هندو» هستند. در این میان، تصاویر و ویدئوهای قدیمی از تظاهرات مذهبی گذشته بار دیگر در فضای مجازی منتشر شده و بهطور گمراهکننده به اعتراضات کنونی نسبت داده شدهاند. برخی از این ویدئوها که مربوط به درخواست برای بازگرداندن سلطنت هندو در سالهای پیش است، اکنون بهعنوان «شاهدی» جعلی بر ماهیت مذهبی جنبش نسل زد بازنشر میشوند. حتی تصویری دیگر در فضای مجازی دستبهدست شده که مدعی است معترضان خواهان آن هستند که راهب تندرو هندو، یوگی آدیتیانات بهعنوان نخستوزیر جدید نپال منصوب شود.
در همین حال، هشتگهایی در حمایت از «ملت هندو»، یکی از شعارهای شناختهشده حزب BJP، در شبکههای اجتماعی هند در صدر روندهای روز قرار گرفتهاند. پستهای منتشرشده کاربران را هشدار میدهند که هند باید خود را برای «خیزشهای جوانان مشابه» آماده کند.
پراشانت داس، پژوهشگر ارشد دانشگاه جنوب آسیا اظهار داشت:
«تمایل برای انتشار سریع اخبار در هند بسیار زیاد است و همین امر باعث شکلگیری اطلاعات نادرست از سوی برخی رسانهها شده است». او افزود: «آنچه اکنون در فضای عمومی دیده میشود، بیشتر گمانهزنی و شایعه است؛ واکنشی طبیعی از سوی مردم در چنین شرایطی».[1]
[1] factcheck.afp.com/doc.afp.com.74H8966
